Plant Information Dashboard

Citrullus colocynthis - Indravāruṇī

IIIF Manifest (JSON)
Plant QR Code
Scan to view this plant on mobile.
Download QR Code
Scientific Profile
Scientific Name Citrullus colocynthis Schrad
Substance Origin Plant | Audbhida/udbhija
Vernacular Names
Assamese

Gavadani

Bengali

Rakhal

Relational Concept Map

Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.

🌱 Plant Information

Etymology

Sanskrit Synonym Sanskrit (Diacritical) Reference Etymology (Sanskrit) English Meaning
इन्द्रवारुणीIndravāruṇīइन्द्रा शक्तिसंपन्ना वारुणी जलरेचनी ।
इन्द्रवल्लरीIndravallarīमहती वल्लरी लता।
गवाक्षीGavākṣīगां भूमिमक्ष्णोति व्याप्नोति, विस्तृतत्वात्; गोरक्षिवत् फलानि चास्याः ।
गवादनीGavādanīवोभिरद्यत इति ।
चित्राCitrāचित्रं चित्रितं फलमस्याः ।
पीतपुष्पीPītapuṣpīपीतं पुष्पमस्याः ।
मरुसम्भवाMarusambhavāमरुप्रदेशे जाता ।
मृगैर्वारुःMṛgairvāruḥमृगाणामेर्वारुः कर्कटी, तैर्भक्ष्यमाणत्वात् ।
वारुणीVāruṇīजलरेचनी ।
विषघ्नीViṣaghnīविषं हन्ति ।

Classifications

Properties

Classical Verses Related to Therapeutic Indications
13 verses
Vyadhi / Diseases Context / Formulation Shloka / Verse Reference
कामला हिता गवाक्षी सगुडा च शुण्ठी (सु. उ. ४४. ३०)
णसंशोधन अजगन्धाऽजश्रृंगी च गवाक्षी लांगलाह्रया। पूतीकश्र्चित्रक: पाठा विडंगैलाहरेणव:॥ कटुत्रिकं यवक्शारो लवणानि मन:शिला॥ कासीसं त्रिवृता दन्ती हरितालं सुराष्ट्रजा। संशोधनीनां वर्तीनां द्रव्याण्येतानि निर्दिशेत्। (सु. सू ३७ १३-१४)
शाल्यापनयन व्रणपर्यन्त्तालेपान मूलं जलपिष्टं शक्रवारुण्या:। कर्षति नष्टं शल्यम् (रा. मा २६. १२)
कुरण्ड वातरितैलमृदितं सुरवारुणीजं मूलं नर: पिबति यो मसृणं विचूर्ण्य। गव्ये निधाय् पयसि त्रिदिनावसाने तस्य प्रणश्यति कुरण्डभवो विकार:॥ (रा. मा. १७ ५; च. द. ४० १९)
चर्मकील सुरेन्द्रवारुणीमूलं वृषमूत्रेण पेषितम्। चर्मकीलान्निहन्त्याशु प्रलेपात् साधनोद्भवान्॥ (रा. मा. १७.२)
इन्द्रलुप्त मूलं शक्रसुराया: गोमूत्रे संस्थितं त्र्यहम् क्लिनम्। शमयति सुरेशलुप्तं गोमयघृतप्रलेपेन्॥ (ग. नि. ३. १ ७७)
पालित्य इन्द्रवारुणिकाबीजतैलेनाभ्यडमाचरेत्। प्रत्यहं तेन जायन्ते कुन्तला: भृडसन्निभा:॥ (शा. सं ३. ११. २६)
सन्धिवात इन्द्रवारुणिमूलं मागधीगुडसंयुतम्। भक्षयेत् कर्षमात्रं तु सन्धिवातं व्यपोहति॥ (भा. प्र. चि. २४. २५९)
गण्डमाला …………ऎन्द्रया वामूलं गोमूत्रयोगत:। गण्डमालां हरेद घोरा चिरकालोत्थितामपि॥ (च. द. ४१. २१)
गण्डमाला पिष्ट्वा तण्डुलतोयेन घृतमात्रपरिप्लतम्। मूलं तु शक्रवरुण्या गण्डमालापहं पिबेत्॥ (ग. नि, ४. १. ४२)
गर्भपातनार्थ मूलं गवाक्ष्या: स्मरमन्दिरस्थं पुष्पावरोधस्य वधं करोति। अभर्तृकानां व्यभिचारिणीनां योगोऽयमेव द्रुतगर्भपाते॥ (वै. जी ३. ३६)
योनिद्रावणार्थ इन्द्रवारुणिकापत्ररसै: सूतं विमर्दयेत् रक्तस्य करवीरस्य काष्ठेन च मुहर्मुह:॥ तल्लिप्तलिडसंयोगाद योनिद्रावो ऽभिजायते॥ (शा. सं. ३. ११. १६-१७)
उन्माद ब्रह्राराक्षसनिन्नस्य पक्वैन्द्रीफलमूत्रजम्॥ (च. द. २० ५०)