Plant Information Dashboard

Aegle marmelos - Bilva

IIIF Manifest (JSON)

Scan to view this plant on mobile.

Download QR Code

Scientific Profile

Scientific Name Aegle marmelos Corr.

Family Name Rutaceae

Substance Origin Plant | Audbhida/udbhija

Vernacular Names

Assamese

Bael, Vael

Bengali

Bela

English

King of bitters, Gulancha

Gujarati

Bilivaphal, Bill, Bilum

Hindi

Bel, Bela, Sriphal

Kannada

Bilva

Marathi

Baela, Bel

Oriya

Bela

Punjabi

Bil

Tamil

Vilvam

Telugu

Maredu

Urdu

Bel

Relational Concept Map

Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.

🌱 Plant Information

Etymology

Sanskrit Synonym	Sanskrit (Diacritical)	Etymology (Sanskrit)
बिल्वः	Bilvaḥ	बिलं पुरीषभेदं वाति गमयतीति संग्राहित्वात्; ‘बिल भेदने’, ‘वा गतिगन्धनयोः’ ; रोगान् भिनत्तीति वा ।
कण्टकी	Kaṇṭakī	कण्टकाः सन्त्यस्मिन् ।
कर्कटः	Karkaṭaḥ	कठिनत्वग्फलः ।
कुचमः	Kucamaḥ	कुचेन स्तनेन मीयते उपमीयते इति, तदाकारत्वात् ।
गन्धगर्भ	Gandhagarbha	गन्धः गर्भे फलाभ्यन्तरेऽस्य ।
गन्धपत्रः	Gandhapatraḥ	गन्धवन्ति पत्राण्यस्य ।
गोहरीतकी	Goharītakī	गवां पशूनां हरीतकी कोष्ठदोषहरणी ।
ग्रन्थिलः	Granthilaḥ	ग्रन्थिमान् काण्डे ।
त्रिपत्रः	Tripatraḥ	त्रीणि पत्रकाण्यस्य ।
पूतिमारुतः	Pūtimārutaḥ	पूतिः दुर्गन्धिः मारुतोऽपनवायुः निःसरत्यनेन ।
महाकपित्थः	Mahākapitthaḥ	बृहत् कपित्थसदृशः ।
महाफलः	Mahāphalaḥ	बृहत् फलमस्य ।
मालूरः	Mālūraḥ	मलमेव मालं, तद्दूरीकरोतीति, दोषहरण इत्यर्थः ।
वातसारः	Vātasāraḥ	वातपानं सारयतीति ।
शलाटुः	Śalāṭuḥ	शलाटुः आमं फलं प्रयुज्यमानमस्य, अथवा-आमं फलं सदा दृश्यतेऽस्य ।
शाण्डिल्यः	Śāṇḍilyaḥ	शाण्डं रोगं लुनातीति, ‘शडि रुजायाम्’, ‘लूञ् छेदने’ ।
शिवेष्टः	Śiveṣṭaḥ	भगवतः शिवस्येष्टः प्रियः ।
शैलूषः	Śailūṣaḥ	शैलेऽपि वसतीति, अथवा-नट इवामोदप्रदः ।
श्रीगन्धफलः	Śrīgandhaphalaḥ	श्रीनाकस्य श्रीवासस्य गन्धः फलेऽस्य; श्रिया युतः शोभनो गन्धः फलेऽस्येति वा ।
श्रीफलः	Śrīphalaḥ	श्रीवासगन्धयुक्तं फलमस्य; अथवा, श्रीमत् सुन्दरं फलमस्य ।
सदाफलः	Sadāphalaḥ	सदा फलानां विद्यमानत्वात् ।
हृद्यगन्ध	Hṛdyagandha	हृद्यो मनोहरो गन्धोऽस्य ।

Classifications

Name	उपयोगी हिस्सा(हिन्दी)	Part Used(Diacritical)
Stem bark /root bark	त्वक्	Tvak
Leaf	पत्र	Patra
Fruit	फल	Phala
Root	मूल	Mūla

Name	गण(हिन्दी)	Gana(Diacritical)
वरुणादिगण	Varuṇādigaṇa	Varunadigana
अम्बष्ठादिगण	Ambaṣṭhādigaṇa	Ambashthadigana
बृहत्पञ्चमूल	Bṛhatpañcamūla	Brihatpanchamula

Name	महाकषाय (हिन्दी)	Mahakashaya(Diacritical)
Arshoghna Mahakashaya	अर्शोघ्न महाकषाय	Arśoghna mahākaṣāya
Asthapanopaga Mahakashaya	आस्थापनोपग महाकषाय	Āsthāpanopaga mahākaṣāya
Anuvasanopaga Mahakashaya	अनुवासनोपग महाकषाय	Anuvāsanopaga mahākaṣāya
Shothahara Mahakashaya	शोथहर महाकषाय	Śothahara mahākaṣāya

Name	वर्ग(हिन्दी)	Varga(Diacritical)
Amradiphalavarga	आम्रादिफलवर्ग	Āmrādiphalavarga
Oshadhivarga	ओषधिवर्ग	Oṣadhivarga
Amradivarga	आम्रादिवर्ग	Āmrādivarga
Abhayadivarga	अभयादिवर्ग	Abhayādivarga
Guduchyadivarga	गुडूच्यादिवर्ग	Guduchyadivarga

Properties

Name	रस (हिन्दी)	Rasa (Diacritical)	Title (Ref. Book)	Author (Ref. Book)	Publisher (Ref. Book)	Reference Remarks
Tikta	तिक्त	Tikta
Kashaya/Tuvara	कषाय/तुवर	Kaṣāya/Tuvara

Name	गुण(हिन्दी)	Guna(Diacritical)	Title (Ref. Book)	Reference Remarks
Ruksha	रुक्ष	Rukṣa	Dravyaguna Vigyan
Laghu/ Aguru	लघु	Laghu	Dravyaguna Vigyan

Name	विर्य (हिन्दी)	Virya (Diacritical)	Title (Ref. Book)	Reference Remarks
Ushna Virya	उष्ण वीर्य	Uṣṇa vīrya	Dravyaguna Vigyan	Dravyaguna Vigyan by PV Sharma vol-II ,pg. no.-455, Reprint-2022, Published by- Chaukhambha Bharati Academy, Varanasi U.P

Name	विपाक (हिन्दी)	Vipaka(Diacritical)	Title (Ref. Book)	Reference Remarks
Katu vipaka	Kaṭu vipāka	कटु विपाक	Dravyaguna Vigyan	Dravyaguna Vigyan by PV Sharma vol-II, pg. no.-455, Reprint-2022, Published by- Chaukhambha Bharati Academy, Varanasi U.P

Name	कर्म (हिन्दी)	Karma (Diacritical)
Dipana	दीपन	dīpana
Pachana	पाचन	pācana
Grahi	ग्राहि	grāhi
Balya	बल्य	balya
Krrimighna/ Krimihara/ Jamtughna/ Jantuhara/ Jamtunashaka/ Jantunashana/ Jivanu Nashaka	कृमिघ्न/ क्रिमिहर/ जंतुघ्न/ जन्तुहर/ जंतुनाशक/ जन्तुनाशन/ जीवाणु नाशक	kṛmighna/ krimihara/ jaṃtughna/ jantuhara/ jaṃtunā
Mutrajanana/ Mutrala/ Mutravirechaniya	मुत्रजनन/ मूत्रल/ मुत्रविरेचनीय	mutrajanana/ mūtrala/ mutravirecanīya
Tridoshahara/ Tridoshaghna	त्रिदोषहर/ त्रिदोषघ्न	tridoṣahara/ tridoṣaghna

Name	दोषकर्म (हिन्दी)	Doshakarma (Diacritical)	Title (Ref. Book)	Reference Remarks
KaphaVatahara/KaphaVatashamana/ KaphaVstasaṃshamana	कफवातहर/ कफवातशमन/ कफवातसंशमन	KaphaVātahara/KaphaVātaśamana/ KaphaVātasaṃśamana	Dravyaguna Vigyan	Dravyaguna Vigyan by PV Sharma vol-II, pg. no.-455, Reprint-2022, Published by- Chaukhambha Bharati Academy, Varanasi U.P

Usage

Name	Dosage(Form)	Dosage(Reference)
Pippalyadi Taila	Taila	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 8:29
Chandanadi Taila	Taila	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 8:14
Grahanimihira Taila	Taila	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 8:13
Madhyama Narayana Taila	Taila	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 8:10
Dashamula Taila	Taila	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 8:6
Anu Taila	Taila	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 8:1
Sudarshana Churna	Churna	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 7:35
Pushyanuga Churna	Churna	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 7:23
Chyavanaprasha	Avaleha/Leha/Paka	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 3:11
Dashamularishta	Arishta	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:18
Amritarishta	Arishta	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:2
Bilva Taila	Taila	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part III, 7:18
Bilvadi Gutika	Gutika/Vati/Gulika	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 12:18
Bilvadi Churna	Churna	NATIONAL LIST OF ESSENTIAL AYUSH MEDICINES (NLEAM), Sl.No.89, Page.no.19
Bilvadi Leha	Avaleha/Leha/Paka	Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 3:18

Name	Title (Ref. Book)	Reference Remarks
Agnimāndya
Arśa
atisāraḥ
chardiḥ
kukṣiśūlaḥ
Madhumeha
medorogaḥ
pravāhikā
Śotha
Śūla

Dose

Name	Title (Ref. Book)	Reference Remarks
Svarasa/ Juice-10-20ml
Powder/ Curna- 3-6gm
Panaka-20-40ml

Pharmacopoeial Status

Name	Title (Ref. Book)	Reference Remarks
The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part-I, Vol.-III, Pg. No.-29-31(Root )
The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part-I, Vol.-I, Pg. No.-27(Fruit pulp )
The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part- I, Vol.-IV, Pg. No.-12(Stem bark )

Classical Verse From Nighantu

17 verses

Source	Varga	Verse
भावप्रकाशनिघण्टु	आम्रादिफलवर्ग	बिल्वः शाण्डिल्यशैलूषौ मालूरश्रीफलावपि \| बालं बिल्वफलं बिल्वकर्कटी बिल्वपेषिका \|\|४८\|\| ग्राहिणी कफवातामशूलघ्नी बिल्वपेशिका \| बालं बिल्वफलं ग्राहि दीपनं पाचनं कटु \| कषायोष्णं लघु स्निग्धं तिक्तं वातकफापहम् \|\|४९\|\| पक्वं गुरु त्रिदोषं स्याद् दुर्जरं पूतिमारुतम् \| विदाहि विष्टम्भकरं मधुरं वह्निमान्द्यकृत् \|\|५०\|\| फलेषु परिपक्वं यद्गुणवत्तदुदाहृतम् \| बिल्वादन्यत्र विज्ञेयमामं तद्धि गुणाधिकम् \| द्राक्षाबिल्वशिवादीनां फलं शुष्कं गुणाधिकम् \|\|५१\|\|
अष्टाङ्गनिघण्टु	वरुणादिगण	वरुणसैर्यकयुग्मशतावरीदहनमोरटबिल्वविषाणिकाः \| द्विबृहतीद्विकरञ्जजयाद्वयं बहलपल्लवदर्भरुजाकराः \|\|९०\|\| वरुणादिः कफं मेदो मन्दाग्नित्वं नियच्छति \| आढ्यवातं शिरःशूलं गुल्मं चान्तः सविद्रधिम् \|\|९१\|\| वरुणादौ श्वेतपुष्पो वरुणो वरणः स्मृतः \| शटालवृक्षो बिल्वोऽस्त्री पूतिवातो महाफलः \|\|९२\|\| मालूरः श्रीफलः शैवः शाण्डिल्यः श्रीनिवासकः \|
अष्टाङ्गनिघण्टु	प्रियङग्वादिगण	प्रियङ्गुपुष्पाञ्जनयुग्मपद्माः पद्माद्रजो योजनवल्यनन्ता \| मानद्रुमो मोचरसः समङ्गा पुन्नागशीतं मदनीयहेतुः \|\|१५४\|\| अम्बष्ठा मधुकं नमस्करी नन्दीवृक्षपलाशकच्छुरा \| रोध्रं धातकिबिल्वपेशिके कट्वङ्गं कमलोद्भवं रजः \|\|१५५\|\| गणौ प्रियङ्ग्वम्बष्ठादी पक्वातीसारनाशनौ \| सन्धानीयौ हितौ पित्ते व्रणानामपि रोपणौ \|\|१५६\|\|
कैयदेवनिघण्टु	ओषधिवर्ग	लक्ष्मीफलोहृद्यगन्धो गन्धगर्भो महाफलः \|\|१५\|\| शैलूषः श्रीगन्धफलो मालूरो गोहरीतकी \| वातसारो नीलमल्ली सत्यधर्मो धरारुहः \|\|१६\|\| महाकपित्थो धविको रुचीकः सर्वरूपवान् \| बिल्वः शलाटः शाण्डिल्यः कर्करो ग्रन्थिलो मतः \|\|१७\|\| सदाफलः कृष्णमुखः कण्टकी नीलमल्लिका \| बाले त्वस्य फले बिल्वकर्कटी बिल्वपेशिका \|\|१८\|\| श्रीफलस्तुवरस्तिक्तो ग्राही रूक्षोऽग्निपित्तकृत् \| वातश्लेष्महरस्तस्य पत्रं सङ्ग्राहि वातजित् \|\|१९\|\| जटा दोषवमीकृच्छ्रशूलघ्नी मधुरा लघुः \| कफवातामशूलघ्नो ग्राहिणी बिल्वपेशिका \|\|२०\|\| काण्डं कासामवातघ्नं हृद्यं रुच्यग्निवर्धनम् \| बिल्वं कटु कषायोष्णं तिक्तं दीपनपाचनम् \|\|२१\|\| स्निग्धं तीक्ष्णं लघु ग्राहि हृद्यं वातकफापहम् \| पक्वं विदाहि विष्टम्भि मधुरानुरसं गुरु \|\|२२\|\| दोषलं दुर्जरं पूतिवातं ग्राह्यग्निसादनम् \| निहन्याद् बिल्वजं पुष्पमतीसारं तृषां वमिम् \|\|२३\|\| बिल्वमज्जभवं तैलमुष्णं वातहरं परम् \| काञ्जिके संस्थितं बिल्वमग्निसन्दीपनं परम् \|\|२४\|\| हृद्यं रुचिकरं प्रोक्तमामवातविनाशनम् \|२५\|
द्रव्यगुणसङ्ग्रह	फलवर्ग	कटुतिक्तकषायोष्णं बालं बिल्वमुदाहृतम् \| तदेव विद्यात्सम्पक्वं मधुरानुरसं गुरु \|\|२८\|\| विदाहि विष्टम्भकरं दोषकृत् पूतिमारुतम् \|२९\| फलेषु परिपक्वं यद्गुणवत्तदुदाहृतम् \| बिल्वादन्यत्र तज्ज्ञेयमामं तद्धि गुणोत्तरम् \|\|४६\|\|
निघण्टुशेष	वृक्षकाण्ड	बिल्वे महाफलः श्र्याह्वः शलाटुः पूतिमारुतः \| महाकच्छः \|च] शाण्डिल्यः शैलूषो नीलमल्लिका \|\|७९\|\| श्रीवासः श्रीफलो हृद्यगन्धो मालूर-कर्कटौ \|८०\|
धन्वन्तरिनिघण्टु	गुडूच्यादिवर्ग	बिल्वः शलाटुः शाण्डिल्यो हृद्यगन्धो महाफलः \| शैलूषः श्रीफलश्चाह्वः कर्कटः पूतिमारुतः \|\|१२०\|\| लक्ष्मीफलो गन्धगर्भः सत्यकर्मा वरारुहः \| वातसारोऽरिमेदश्च कण्टको ह्यसिताननः \|\|१२१\|\| बिल्वमूलं त्रिदोषघ्नं छर्दिघ्नं मधुरं लघु \| बिल्वस्य च फलं चाम्लं स्निग्धं सङ्ग्राहि दीपनम् \|\|१२२\|\| कटुतिक्तकषायोष्णं तीक्ष्णं वातकफापहम् \| विद्यात्तदेव पक्वं मधुरानुरसं गुरु \|\|१२३\|\| विदाहि विष्टम्भकरं दोषहृत्पूतिमारुतम् \|\|१२४\|\|
पर्यायरत्नमाला	पर्यायरत्नमाला	पलं मांसे प्रकुञ्चे च बिल्वं स्याच् च्छ्रीफले पले \|\|१५१५\|\| मार्गेऽक्षिछादने वर्त्म पयः पानीयदुग्धयोः \|\|१५१६\|\| काञ्चने शारिफलके अष्टापदमपि द्वयोः \|\|१५१७\|\| (सद्वृत्तेऽजगरे शीलो) मार्गो मृगोद्भवे पथि \|\|१५१८\|\| मेढ्रलक्षणयो र्लिङ्गं शरणं रक्षणे गृहे \|\|१५१९\|\|
मदनपालनिघण्टु	अभयादिवर्ग	बिल्वः शलाटुः शैलूषो मालूरश्च सदाफलः \| लक्ष्मीफलो गन्धगर्भः शाण्डिल्यः कण्टकी मतः \|\|४२\|\| बिल्वं ग्राहि कषायोष्णं कटु दीपनपाचनम् \| हृद्यं बल्यं लघु स्निग्धं तिक्तं वातकफापहम् \|\|४३\|\| वृष्यं गुरु त्रिदोषं स्याद्दुर्जरं पूतिमारुतम् \| विदाहि विष्टम्भकरं मधुरं बह्निमान्द्यकृत् \|\|४४\|\| ग्रहणीकफवातामशूलघ्नी बिल्वपेशिका \|\|४५\|\|
मदनादिनिघण्टु	तृतीयगण	बिल्वः शलाटुः शाण्डिल्यः पूतिवाहो महाफलः \| श्रीफलो हृद्यगन्धश्च बालोसौबिल्वकर्कटी \|\|३\|\| कफवातहरो रूक्षो रसे तिक्तकषायकः \| पूत्यपानः फले विल्वस्सङ्ग्राही वह्निदीपनः \|\|४\|\|
माधवद्रव्यगुण	विविधौषधिवर्ग	सङ्ग्राहि कफवातघ्नं बिल्वं दीपनपाचनम् \| बालं वृद्धं त्रिदोषाय दुर्जरं पूतिमारुतम् \|\|२४\|\| कफवातामशूलघ्नी ग्राहिणी बिल्वपेशिका \| कफानिलामदुर्नामब्रध्नशोथोदरापहम् \|\|२५\|\|
माधवद्रव्यगुण	शाकवर्ग	वत्सादनी बिल्वपत्रं श्रेयसी तिलपर्ण्यपि \|\|१६\|\| गण्डीरश्चित्रकश्चेति शस्यते कफमारुते \|
राजनिघण्टु	आम्रादिवर्ग	बिल्वः शल्यो हृद्यगन्धः शलाटुः शाण्डिल्यः स्याच्छ्रीफलः कर्कटाह्वः \| शैलूषः स्याच्छैवपत्रः शिवेष्टः पत्रश्रेष्ठो गन्धपत्रस्त्रिपत्रः \|\|१८८\|\| लक्ष्मीफलो गन्धफलो दुरारुहस्त्रिशाकपत्रस्त्रिशिखः शिवद्रुमः \| सदाफलः सत्फलदः सुभूतिकः समीरसारः शिखिनेत्रसञ्ज्ञितः \|\|१८९\|\| बिल्वस्तु मधुरो हृद्यः कषायः पित्तजित् गुरुः \| कफज्वरातिसारघ्नो रुचिकृद्दीपनः परः \|\|१९०\|\| बिल्वमूलं त्रिदोषघ्नं मधुरं लघु वातनुत् \| फलं तु कोमलं स्निग्धं गुरु सङ्ग्राहि दीपनम् \|\|१९१\|\| तदेव पक्वं विज्ञेयं मधुरं सरसं गुरु \| कटुतिक्तकषायोष्णं सङ्ग्राहि च त्रिदोषजित् \|\|१९२\|\|
राजवल्लभनिघण्टु	माध्याह्निकपरिच्छेद	बिल्वं बालं कषायोष्णं पाचनं वह्निदीपनम् \| सङ्ग्राहि तिक्तकटुकं तीक्ष्णं वातकफापहम् \|\|१८६\|\| पक्वं सुगन्धि मधुरं दुर्जरं ग्राहि दोषलम् \|\|१८७\|\| फलेषु परिपक्वेषु ये गुणाः समुदाहृताः \| बिल्वादन्यत्र विज्ञेया बिल्वमामं गुणोत्तरम् \|\|१८८\|\| कफवातामशूलघ्नी ग्राहिणी बिल्वपेषिका \|\|१८९\|\|
राजवल्लभनिघण्टु	औषधाश्रयपरिच्छेद	बिल्वमूलं मरुच्छ्लेष्मछर्दिघ्नं रक्तपित्तजित् \|\|१\|\|
लघुनिघण्टु	लघुनिघण्टु	बिल्वे शलाटुः शाण्डिल्यो हृद्यगन्धो महाफलः \|\|९२\|\| सदाफलः श्रीफलश्च मालूरो गोहरीतकी \| बिल्वं सुकोमलं पथ्यं रक्तातीसारनाशनम् \|\|९३\|\|
सरस्वतीनिघण्टु	महावृक्षवर्ग	मालूरः श्रीफलो बिल्वः शाण्डिल्यो नीलमल्लिका \|\|२\|\| महाकपित्थः शैलूषो मङ्गल्यः पूतिमारुतः \| कर्कोटः श्रीद्रुमो रुद्रः श्रीसञ्ज्ञोऽबहलत्वचः \|\|३\|\|

Aegle marmelos - Bilva

Scientific Profile

Vernacular Names

Relational Concept Map

🌱 Plant Information

Etymology

📚 Etymology

Classifications

🪴 Parts Used

🧬 Gana

🧪 Mahakashaya

🗂️ Varga

Properties

🧉 Rasa

📜 Guna

🔥 Virya

🪙 Vipaka

🏥 Karma

⚖️ Doshakarma

Usage

💊 Dosage Formulation

🩺 Therapeutic Usage

Dose

🧪 Dose

Pharmacopoeial Status

🧾 Pharmacopoeial Status

Classical Verse From Nighantu