Plant Information Dashboard

Gmelina arborea - Gambhārī

IIIF Manifest (JSON)
Plant QR Code
Scan to view this plant on mobile.
Download QR Code
Scientific Profile
Scientific Name Gmelina arborea Linn.
Family Name Lamiaceae
Substance Origin Plant | Audbhida/udbhija
Vernacular Names
Assamese

Gamari

Bengali

Gamar

Gujarati

Shivani hannu, Shewan

Hindi

Gambhar Khambhari

Kannada

Shivani, Shivanigida

Marathi

Shivan

Oriya

Gambhari

Punjabi

Kumhar, Gumhar

Tamil

Nilakumizh

Telugu

Peggumudu, Peggumaddi

Relational Concept Map

Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.

🌱 Plant Information

Etymology

Sanskrit Synonym Sanskrit (Diacritical) Reference Etymology (Sanskrit) English Meaning
गम्भारीGambhārīगं गतिं बिभर्तीति ।
कट्फलाKaṭphalāकट्फलस्येव फलमस्याः ।
काश्मरीKāśmarīकाशते प्रकाशते इति ।
काश्मीरीKāśmīrīकश्मीरादिप्रदेशेषु जायमानत्वात् ।
कृष्णवृन्ताkṛṣṇavṛntāकृष्णं वृन्तमस्याः ।
पीतरोहिणीPītarohiṇīत्वचः पीतत्वात् ।
भद्रपर्णीBhadraparṇīभद्राणि पर्णान्यस्याः ।
महाकुम्भीMahākumbhīकुम्भीसदृशी बृहदाकारा ।
महाकुसुमकाMahākusumakāमहान्ति कुसुमान्यस्याः ।
वातहृत्Vātahṛtवातनाशिनी ।
श्रीपर्णीŚrīparṇīश्रीमन्ति पर्णान्यस्याः ।
सर्वतोभद्राSarvatobhadrāसर्वतः कल्याणकारिणी ।
सुफलाSuphalāशोभनं फलमस्याः ।
स्थूलत्वचाSthūlatvacāस्थूलवल्कला ।
हीरीHīrīहिनोति वर्धते वर्धयति च शरीरं रसायनत्वात्, ‘हि गतौ वृद्धौ च’ \

Classifications

Name उपयोगी हिस्सा(हिन्दी) Part Used(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
RootमूलMūla
FruitफलPhala
Stemकाण्डKāṇḍa

Name गण(हिन्दी) Gana(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
सारिवादिगणSārivādigaṇaSarivadigana
बृहत्पञ्चमूलBṛhatpañcamūlaBrihatpanchamula

Name महाकषाय (हिन्दी) Mahakashaya(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Shothahara Mahakashayaशोथहर महाकषायŚothahara mahākaṣāya
Dahaprashamana Mahakashayaदाहप्रशमन महाकषायDāhapraśamana mahākaṣāya
Virechanopaga Mahakashayaविरेचनोपग महाकषायVirecanopaga mahākaṣāya

Name वर्ग(हिन्दी) Varga(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Guduchyadivargaगुडूच्यादिवर्गGuḍūcyādivarga
Oshadhivargaओषधिवर्गOṣadhivarga

Properties

Name रस (हिन्दी) Rasa (Diacritical) Title (Ref. Book) Author (Ref. Book) Publisher (Ref. Book) Reference Remarks
Tikta तिक्त Tikta
Madhura/Svaduमधुर/स्वादुMadhura/Svādu
Kashaya/Tuvara कषाय/तुवर Kaṣāya/Tuvara

Name गुण(हिन्दी) Guna(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
GuruगुरुGuru

Name विर्य (हिन्दी) Virya (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Ushna Virya उष्ण वीर्य Uṣṇa vīryaDravyaguna Vigyan fruit- Sita virya (Dravyaguna Vigyan by PV Sharma vol-II, pg. no.- 225)

Name विपाक (हिन्दी) Vipaka(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Katu vipaka Kaṭu vipākaकटु विपाक

Name कर्म (हिन्दी) Karma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Kaphashamaka/ Kaphaghna/ Kaphahara/ Kaphanashaka/ Kaphapaha/ Kaphajitaकफशामक/ कफघ्न/ कफहर/ कफनाशक/ कफापहा/ कफजितkaphaśāmaka/ kaphaghna/ kaphahara/ kaphanāśaka/ ka
Shothahara/ Shophaghna/ Shothaghna/ Shvayathuharaशोथहर/ शोफघ्न/शोथघ्न/ श्वयथुहरśothahara/ śophaghna/śothaghna/ śvayathuhara
Dipanaदीपनdīpana
Pachanaपाचनpācana
Medhya/ Medhakara/ Medhavardhakaमेध्य/ मेधाकर/ मेधावर्धकmedhya/ medhākara/ medhāvardhaka
Bhedanaभेदनbhedana
Vishaghna/ Vishanashanaविषघ्न/ विषनाशनviṣaghna/ viṣanāśana
Dahaprashamanaदाहप्रशमनdāhapraśamana

Name दोषकर्म (हिन्दी) Doshakarma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Tridoshahara/ Tridoshashamanaत्रिदोषहर/ त्रिदोषशमनTridoṣahara/ Tridoṣaśamana

Usage

Name Dosage(Form) Dosage(Reference) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Drakshadi Kvatha ChurnaKvatha Churna/Kashaya ChurnaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 4:13
DashamularishtaArishtaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:18
Dashamula Shatpalaka GhritaGhritaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:17
Dashamula HaritakiAvaleha/Leha/PakaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 3:14
Dashamula GhritaGhritaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:16
AravindasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:4

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
vibandha
jvaraḥ
garbhapātaḥ
bhramaḥ
Agnimāndya

Dose

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
Decoction- 50-100ml

Pharmacopoeial Status

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
The Ayurvedic Pharmacopoeia, Part I, Vol. I, Pg. No.36(Root bark)
The Ayurvedic Pharmacopoeia, Part I, Vol. II, Pg. No. 42(Fruit )
The Ayurvedic Pharmacopoeia, Part I, Vol. III, Pg. No. 53(Stem)
The Ayurvedic Pharmacopoeia, Part I, Vol. IV, Pg. No.31 (Stem bark)
Classical Verses Related to Therapeutic Indications
19 verses
Vyadhi / Diseases Context / Formulation Shloka / Verse Reference
पित्तज्वर ………….काश्मर्यस्याथवा पुन:। …………………कषायै: शर्करायुतै:॥। सुशीतै: शमयेतृष्णां प्रवृद्दां दाहमेव च॥ (सु. उ. ३९. १७९-८०)
वातज्वर द्राक्षादिक्वाथ (सु. उ. ३९. १७३)
अतिसार काश्मर्यफलयूशो वा किञ्चिदम्ल: सशर्कर:॥ (च. चि. १९, ७४; अ. ह्र. चि. ९. ८४)
रक्तार्श काश्मर्यामलकानां सकर्बुदारान् फलाम्लांश्र्च। गृञ्जनकशाल्मलीनां क्षीरिण्याशुक्रिकायाश्र। न्यग्रोधशुंगकानां खडांस्तथा कोविदारपुष्पाणाम्। दध: सरेण सिददान दघाद् रक्ते प्रवृतेऽति॥ (च. चि. १४. २०२. ३)
रक्तपित्त पक्वदुम्बरकाशमर्यपथ्याखर्जूरगोस्तना:॥ मधुना घ्नन्ति संलीढा रक्तपित्तं पृथक पृथक॥ (च. द. ९. २५)
रक्तपित्त कोविदारस्य पुष्पाणि काश्मर्यस्वाथ शाल्मले:। अन्नपानविधी शाकं यच्चान्यद् रक्त्तपित्तनुत्॥ (च. चि. ४. ३९)
पाण्डुरोग दन्तीपलरसे कोष्णॆ काश्मर्याञ्जलिमाप्लतम्। द्राक्षाञ्जलिं वा मृदितं तत् पिबेत् पाण्दुरोगजित॥ (अ. ह्र. चि. १६, ६)
तृष्णा काश्मर्यादिपानकम् (भे. सं/ चि. ३० ३७-३९)
तृष्णा लाजोदकं मधुयुतं घॄतं गुडविमिश्रितम्। काश्मर्य शर्करायुक्तं पिबेत्तृष्णार्दितो नर:॥ (वृ. मा. १६. ९)
वातरक्त काश्मर्यमधुकतर्पणकल्को वा॥ (सु. चि. ५. १२)
वातरक्त गुडूचीरसदुग्धाभ्यां तैलम् द्राक्षारसेन वा। सिद्द मधुककाश्मर्यरसैर्वा वातरक्तनुत्॥ (च. चि. २९. १२९)
शीतपित्त कालेन पाकं प्रतिपघ शुष्कं गव्येन सिद्दं पयसोप्यक्म्। काश्मर्यमाशु प्रतिहन्ति शीतपित्तं हिताहाररतेन लीढम्॥ (रा. मा. ८. १२; च. द. ५१. १२)
रसायन काश्मर्य- रसायन (सु. चि. २७. ९; अ. सं. ४९ ४०२)
गर्भशोषे बालशोषे च गर्भे शुष्के तु वातेन बालानाञ्चापि शुष्यताम्। सिताकाश्मर्यमधुकै: हितमुत्थापने पय:॥ (च. चि. २८. ९५)
अंगुलिवेष्ट काश्मर्या: सप्तभि: पत्रै: कोमलै: परिवेष्टित:॥ अंगुलिवेष्टक: पुंसां ध्रुवमाशु प्रशाम्यति॥ (भा. प्र. ६१. ७७)
कुचोत्थापन श्रीपर्णीरसकल्काभ्यां तैलं सिद्दं तिलोदभवम्। तत्तैलं तूलके न्यस्य स्तनयो: परिधारयेत्। पतितावुत्थितौ स्त्रीणां भवेयातां पयोधरौ॥ गजकुम्भसमाकारावुन्नतौ परिमण्डलौ॥ (बं. से. स्त्रीरोग. ३६८-६९)
पलित बिभीतनिम्बगंभारी……… एकैकतैलनस्येन पलितं नश्यति ध्रुवम्॥ (शा.स. ३. ८. ४६)
पलित काश्मर्यमूलसारप्रसूनफलपत्रत: कषायेण। कल्केनाक्षकतैलं पक्वं पलितापहं नस्यम्॥ (ग. नि. ३. ९. ९६)
पलित काश्मर्यादितैलम॥ (भा. प्र्. चि. ६१. ४)
Classical Verse From Nighantu
6 verses
Source Varga Verse
कैयदेवनिघण्टु ओषधिवर्ग श्रीपर्णा सर्वतोभद्रा काश्मीरी काश्मरी मुदा ||२८|| गम्भारी कट्फला हीरा काश्मर्या मधुपर्णिका | कृष्णवृन्ता भद्रपर्णी कुम्भारी सफला मही ||२९|| श्रीपर्णी मधुरा तिक्ता वीर्योष्णा तुवरा गुरुः | दीपनी पाचनी मेध्या भेदनी भ्रमशोषजित् ||३०|| दोषतृष्णामशूलार्शोविषदाहज्वरापहा | तत्पुष्पं मधुरं शीतं तिक्तं सङ्ग्राहि वातलम् ||३१|| कषायं मधुरं पाके पित्तास्रासृग्दरापहम् | कफपित्तहरं तस्याः फलं स्निग्धं हिमं गुरु ||३२|| स्वादुपाकरसंहृद्यं कषायाम्लं रसायनम् | बृंहणं शुक्रलं केश्यं मेध्यं मूत्रविबन्धनुत् ||३३|| हन्याद्वाततृषादाहपित्तरक्तक्षतक्षयान् |३४|
धन्वन्तरिनिघण्टु गुडूच्यादिवर्ग काश्मर्या काश्मरी हीरा काश्मर्यो मधुपर्ण्यपि | श्रीपर्णी सर्वतोभद्रा गम्भारी कृष्णवृन्तका ||१३२|| श्रीपर्णी स्वरसे तिक्ता गुरूष्णा रक्तपित्तजित् | त्रिदोषश्रमदाहापित्तार्तिज्वरतृष्णाविषाञ्जयेत् ||१३३|| श्रिपर्णी स्वादुतिक्ता च रक्तपित्तज्वरापहा | कास्मर्यं कुसुमं वृष्यं बल्यं पित्तास्रनाशनम् ||१३४||
भावप्रकाशनिघण्टु गुडूच्यादिवर्ग गम्भारी भद्रपर्णी च श्रीपर्णी मधुपर्णिका | काश्मीरी काश्मरी हीरा काश्मर्यः पीतरोहिणी | कृष्णवृन्ता मधुरसा महाकुसुमिकाऽपि च ||१२|| काश्मरी तुवरा तिक्ता वीर्योष्णा मधुरा गुरुः | दीपनी पाचनी मेध्या भेदिनी भ्रमशोषजित् | दोषतृष्णामशूलार्शोविषदाहज्वरापहा ||१३|| तत्फलं बृंहणं वृष्यं गुरु केश्यं रसायनम् | वातपित्ततृषारक्तक्षयमूत्रविबन्धनुत् ||१४|| स्वादु पाके हिमं स्निग्धं तुवराम्लं विशुद्धिकृत् | हन्याद्दाहतृषावातरक्तपित्तक्षतक्षयान् ||१५||
मदनपालनिघण्टु अभयादिवर्ग काश्मरी सर्वतोभद्रा श्रीपर्णी कृष्णवृन्तिका | गम्भारी कश्मरी हीरा काश्मर्या भद्रपर्णिका ||५०|| काश्मरी ज्वरशूलघ्नी वीर्योष्णा मधुरा गुरुः | तत्पुष्पं वातलं ग्राहि पित्तासृक्प्रदराहरम् ||५१|| फलं रसायनं केश्यं बृंहणं शुक्रलं गुरु | वातपित्तक्षयतृषारक्तमूत्रविबन्धनुत् ||५२||
राजनिघण्टु प्रभद्रादिवर्ग स्यात्काश्मर्यः काश्मरी कृष्णवृन्ता हीरा भद्रा सर्वतोभद्रिका च | श्रीपर्णी स्यात्सिन्धुपर्णी सुभद्रा कम्भारी सा कट्फला भद्रपर्णी ||३५|| कुमुदा च गोपभद्रा विदारिणी क्षीरिणी महाभद्रा | मधुपर्णी स्वभद्रा कृष्णा श्वेता च रोहिणी गृष्टिः ||३६|| स्थूलत्वचा मधुमती सुफला मेदिनी महाकुमुदा | सुदृढत्वचा च कथिता विज्ञेयोनत्रिंशतिर्नाम्नाम् ||३७|| काश्मरी कटुका तिक्ता गुरूष्णा कफशोफनुत् | त्रिदोषविषदाहार्तिज्वरतृष्णास्रदोषजित् ||३८||
सोढलनिघण्टु गुडूच्यादिवर्ग काश्मर्ये काश्मरीहीरा काश्मीरी मधुपर्ण्यपि ||१७७|| श्रीपर्णी सर्वतोभद्रा गम्भारी कृष्णवृन्तिका | कुमुदा भद्रपर्णी च सदाभद्रा च कट्फला ||१७८|| श्वेता स्थूलत्वचा स्निग्धा पवित्रा वातहृद् दृढा | रोहिणी सफला भद्रा गोपभद्रा विदारिका ||१७९|| महाकुमुदिका गृष्टिर्मही मधुमती मुदी |१८०|