Plant Information Dashboard

Mangifera indica - Āmra

IIIF Manifest (JSON)
Plant QR Code
Scan to view this plant on mobile.
Download QR Code
Scientific Profile
Scientific Name Mangifera indica Linn.
Family Name Anacardiaceae
Substance Origin Plant | Audbhida/udbhija
Vernacular Names
Bengali

Am, Am

Gujarati

Aambaro, Ambanoo, Aambo, Keri

Hindi

Aam

Kannada

Amavina

Marathi

Aamba

Oriya

Amkoili, Ambakoiti

Punjabi

Amb

Tamil

Mangottai Paruppu, Maangottai

Telugu

Mamidi-Jeedi

Urdu

Aam

Relational Concept Map

Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.

🌱 Plant Information

Etymology

Sanskrit Synonym Sanskrit (Diacritical) Reference Etymology (Sanskrit) English Meaning
आम्रःĀmraḥअम्यते इष्यते आम्रः, ‘अम गलादौ’; अथवा-
अतिसौरभःAtisaurabhaḥअतिशयसुगन्धि पुष्पमस्य ।
अम्लफलःAmlaphalaḥआमावस्थायामम्लं फलमस्य, यथोक्तं प्रियनिघण्टौ-
चूतःCūtaḥच्योतति रसम्, ‘च्युतिट् क्षरणे; ‘च्यवन्ते पक्वानि फलाधिराजः इति च ।
चैत्रवृक्षःCaitravṛkṣaḥचैत्रमासे पुष्पितो वृक्षः ।
पिण्डीफलःPiṇḍīphalaḥपिण्डाकारं फलमस्य ।
मदिरासखःMadirāsakhaḥमदजनक्त्वात् ।
मधुःMadhuḥमधुमासे पुष्पितत्वात् । ‘मधुदूतः’ इति भाव प्रकाशे ।
मधुफलःmadhuphalaḥमधूनि मधुराणि फलानि पक्वान्यस्य ।
मन्मथःManmathaḥकामोद्दीपनत्वात् ।
माकन्दःMākandaḥमा न कन्दते वैक्लव्यं भजतेऽस्मात् ’कदुङ्वैक्लव्ये’ ।
रसालःRasālaḥरसेनालति शोभते ‘अल भूशणादौ’ ।
वसन्तपादपःVasantapādapaḥवसन्ते पुष्पितो वृक्षः ।
शौण्डिकप्रियःŚauṇḍikapriyaḥमदकरत्वाच्छौपिण्डकानां प्रियः ।
श्यामतैलकःŚyāmatailakaḥश्यामवर्ण तैलमस्य ।
सहकारःSahakāraḥसुगन्धिफलत्वात् । ‘सह कारयति स्त्रीपुंसौ सहकारः’ इति वल्लभगणिः ।

Classifications

Name उपयोगी हिस्सा(हिन्दी) Part Used(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Endospermबीजमज्जाBījamajjā
Flower/ inflorescenceपुष्पPuṣpa
FruitफलPhala
Leafपत्रPatra

Name महाकषाय (हिन्दी) Mahakashaya(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Chardinigrahana Mahakashayaछर्दिनिग्रहण महाकषायChardinigrahaṇa mahākaṣāya
Hridya Mahakashayaहृद्य महाकषायHṛdya mahākaṣāya
Mutrasangrahaniya Mahakashayaमूत्रसङ्ग्रहणीय महाकषायMūtrasaṅgrahaṇīya mahākaṣāya
Purishasangrahaniya Mahakashayaपुरीषसङ्ग्रहणीय महाकषायPurīṣasaṅgrahaṇīya mahākaṣāya

Name वर्ग(हिन्दी) Varga(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Amradiphalavargaआम्रादिफलवर्गĀmrādiphalavarga
Amradivargaआम्रादिवर्गĀmrādivarga
Amradivargaआम्रादिवर्गĀmrādivarga
Oshadhivargaओषधिवर्गOṣadhivarga

Name स्कंध(हिन्दी) skandha(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Amlaskandhaअम्लस्कन्धAmlaskandha
Kashayaskandhaकषायस्कन्धKaṣāyaskandha

Properties

Name रस (हिन्दी) Rasa (Diacritical) Title (Ref. Book) Author (Ref. Book) Publisher (Ref. Book) Reference Remarks
Kashaya/Tuvara कषाय/तुवर Kaṣāya/Tuvara
Madhura/Svaduमधुर/स्वादुMadhura/Svādu

Name गुण(हिन्दी) Guna(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Laghu/ AguruलघुLaghu
Rukshaरुक्षRukṣa

Name विर्य (हिन्दी) Virya (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Shita Virya शीत वीर्य Śīta vīrya

Name विपाक (हिन्दी) Vipaka(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Katu vipaka Kaṭu vipākaकटु विपाक

Name कर्म (हिन्दी) Karma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Vranaropanaव्रणरोपणvraṇaropaṇa
Anulomanaअनुलोमनanulomana
Hridya/ Hridayam (Saumanasyakara)हृद्य/ हृदयं (सौमनस्यकर)hṛdya/ hṛdayaṃ (saumanasyakara)
Dipanaदीपनdīpana
Sangrahika/ Sangrahiसंग्राहिक/ संग्राहीsaṃgrāhika/ saṃgrāhī
Vatakara/ Vatakrita/ Vatala/ Vatavardhakaवातकर/ वातकृत/ वातल/ वातवर्धकvātakara/ vātakṛta/ vātala/ vātavardhaka
Krrimighna/ Krimihara/ Jamtughna/ Jantuhara/ Jamtunashaka/ Jantunashana/ Jivanu Nashakaकृमिघ्न/ क्रिमिहर/ जंतुघ्न/ जन्तुहर/ जंतुनाशक/ जन्तुनाशन/ जीवाणु नाशकkṛmighna/ krimihara/ jaṃtughna/ jantuhara/ jaṃtunā

Name दोषकर्म (हिन्दी) Doshakarma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Vatapittahara/Vatapittashamana/ Vatapittashamanaवातपित्तहर/वातपित्तशमन/ वातपित्तशमनVātapittahara/Vātapittaśamana/ Vātapittaśamana

Usage

Name Dosage(Form) Dosage(Reference) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Nyagrodhadi Kvatha ChurnaKvatha Churna/Kashaya ChurnaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 4:16
Nyagrodhadi ChurnaChurnaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 7:21
Mutrasangrahaniya Kashaya ChurnaKvatha Churna/Kashaya ChurnaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 4:19

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
Agnimāndya
aruciḥ
atisāraḥ
kosthagata
krimiroga
pravāhikā
vibandha
raktapittam
asṛgdaraḥ/raktapradaraḥ
somarogaḥ/śvetapradaraḥ
daurbalyam

Dose

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
Kvath/ Decoction-50-100ml
Powder/ Curna- 3-6gm
Svarasa/ Juice-10-20ml
Classical Verses Related to Therapeutic Indications
23 verses
Vyadhi / Diseases Context / Formulation Shloka / Verse Reference
अतिसार जम्बाम्रमध्यं बिल्वञ्च सकपित्थं सनागरम्॥ पेयामण्डेन पातव्यमतीसारनिवृत्तये॥ (च. चि. ८/ १२७)
अतिसार बिल्वचूतास्थिनिर्यूह: पीत: सक्षौद्रशर्कर:। निहन्याच्छर्घतीसारं वैश्वानर इवहुतिम॥ (वृ. मा३. ३०)
अतिसार नवचूतस्य पर्णानि कपित्थफलमेव च। पिष्ट्वा तण्डुलतोयेन पक्वातीसारशान्तये॥ (बं. से. अतीसार ६१)
अतिसार शल्लकीबदरीजम्बूप्रियालाम्रार्जुनत्वच:॥ पीता: क्षीरेण मध्वाढया: पृथक शोणितवारणा:॥ (वृ. मा. ३. ४१)
अतिसार आम्रस्थिमध्यमालुरफलक्काथ: समाक्षिक:। शर्करासहितो हन्याच्छर्घतीसारमुल्वणम्॥ (भा. प्र. चि. २. २०७)
अतिसार रसो निहन्त्यतीसारमाम्रत्वक्पुटपाकज:। तैलेन युक्तो रक्ताढयं सबलासं सनि:स्रवम्॥ (वै. म. ६. ७)
रक्तपित्त आम्रं जम्बूं च ककुंभं चूर्णीकृत्य जले क्षिपेत्॥ हिमं तस्य पिबेत् प्रात: सक्षौद्रं रक्तपित्तजित॥ (शा. सं. २.४.२; सु. उ. ४५, २३)
छर्दि जम्ब्वाम्रयो: पल्लवजं कषायं पिबेत् सुशीतं मधुसंयुतं बा॥ (च. चि. २०. ३०)
छर्दि आम्रस्थिलाजसिन्धूत्थैर्लेह: क्षौद्रेण छर्दिनुत् (वृ. मा. ६६. ११)
छर्दि बीजपूराम्रजम्बूनां पल्लवानि जटा: पॄथक। विपचेत् पुटपाकेन क्षौद्रयुक्तश्र्च तद्रस:॥ छर्दि निवारयेद् घोरां सर्वदोषसमुद्भवाम्॥ (शा. सं. २. १. ३२-३३)
तृष्णा आम्रजम्बूकषायं वा पिबेन माक्षिकसंयुतम्॥ छर्दि सर्वा प्रणुदति तृष्णां चैवापकर्षति॥ (वृ. मा. १६. १०)
अंशुघात आम्रशलाटुभटित्रं जलैर्द्रवीकृत्य जीरपटुमरिचै:। प्रतिसार्य मात्रया पुनरातपदग्ध: सुखाय पिबेत्॥ (सि. भे. ४. ३८)
प्लीहावृद्धि प्लीहव्युपरमयोग: पक्वाम्ररसोऽथवा समधु:॥ (वृ. मा. ३७. ५०)
सुपक्वसहकारस्य रस: क्षौद्रसमन्वित:। पीत: प्रशमयत्येव प्लीहानं नेह संशय:॥ (भा. प्र. चि. ३३. १७)
पूयमेह माकन्दचर्मकल्कं पयसा संगाल्य शर्करामधुरम्। सीर्जाकजन्यशुक्रक्षरणक्षपणाय पिब पक्षम्॥ (सि. भे ४. ८१०)
त्वकरोग सलिले चाम्रपेशी तु किञ्चित सिन्धुसमन्विता। ताम्रपात्रे विनिर्घृष्टा लेपश्र्चर्मदलापह:॥ (बं. से. कुष्ठ. ११३)
आम्रबीजस्य चूर्ण तु शिवाचूर्णसमं द्वयम्॥ दुग्धपिष्ट: प्रलेपोऽयं दारुणं हन्ति दारुणम्॥ (शा. सं. ३. ११. २०)
योनिगाढीकरण माकन्दफलसंयुक्तमधुकर्पूरलेपनात्। गतेऽपि यौवने स्त्रीणां योनिर्गाढाति जायते। (शा. सं. ३. ११. १११)
मुखपाक मुखपाके तु बालानामामरसारमयोरज:। गैरिकं क्षौद्रसंयुक्तं भेषजं सरसाञ्जनम्॥ (बं. से. बालरोग १०८)
अजीर्ण मत्स्यभक्षजे- आममाम्रफलं मत्स्ये, मांसभक्षणजे- तद्बीजं पिशिते हितम्॥ (भा. प्रचि. ६. १३९)
शोथ पुनर्नवापत्ररसालमूलं संक्षुघ तोयार्मणशेषसिद्दम्। चतुर्थभागेन घृतं विपक्वं प्रस्थन्तु तत्कल्कपलाष्टकेन॥ संसेवितं वातबलासरोगान् सर्वाश्र्च शोथानपि दुस्तरांश्र्च। गुल्मोदरप्लीहगुदोद्भवांश्र्च निहन्ति वह्रि कुरुते हि पुसांम॥ (बं. से. शोथ. ९३-१४)
अरुची आम्रपानक्रम्
ज्वर आम्रजम्बूकिसलयै: वटशुंगप्ररोहकै:॥। उशीरेण कृत: फाण्ट: सक्षौद्रो ज्वरनाशन:॥ (शा. सं. २. ३. ६)
Classical Verse From Nighantu
6 verses
Source Varga Verse
कैयदेवनिघण्टु ओषधिवर्ग अम्रश्चूतश्चैत्रवृक्षो वनपुष्पोत्सवः स्मृतः | सहकारो मन्मथः स्यात् कामाङ्गः श्यामतैलकः ||३३४|| शिलीष्टः सुपथामदो शिष्टः पिकमहोत्सवः | मनोरथो मद्यसहो माकन्दः शौण्डिकप्रियः ||३३५|| पिण्डीफलो रसालः स्यात् परपुष्टोऽतिसौरभः | कान्तः कोकिलबन्धुश्च स्यात् समन्वितकार्यपि ||३३६|| रसालस्तुवरो रूक्षो रक्तपित्तकफव्रणान् | योनिदोषमतीसारं प्रमेहं सन्नियच्छति ||३३७|| कफपित्तप्रशमनं रुच्यमाम्रस्य पल्लवम् | आम्रपुष्पमतीसारं प्रमेहं दुष्टशोणितम् ||३३८|| कफपित्तहरं शीतं रुचिकृद् ग्राहि वातलम् | बालं तस्य फलं रूक्षं कषायकटुकाम्लकम् ||३३९|| वातपित्तास्रकृद् यत्तु बद्धास्थि कफपित्तकृत् | पक्वं तु मधुरं साम्लं गुरु स्निग्धमपित्तलम् ||३४०|| वातघ्नं बृंहणं रुच्यं हृद्यं मांसबलप्रदम् | कषायानुरसं व्रण्यं कफशुक्रविवर्धनम् ||३४१|| शुष्कं कषायमुष्णं च भेदनं कफजित् | सहकाररसोहृद्यः सुरभिः स्निग्धरोचनः ||३४२|| त्वच्यः प्रलेपनेऽभ्यङ्गे केश्यो रौक्ष्यमलापहः | रूक्षश्चूतस्य सङ्ग्राही कृमिवातप्रकोपणः ||३४३|| कषायमधुरो मज्जा, ग्राहिणी त्वक् च दाहनुत् | सहकारभवं तैलं कषायं स्वादुतिक्तकम् ||३४४|| मुखरोगहरं रूक्षं सुगन्धि श्लेष्मवातजित् |३४५|
धन्वन्तरिनिघण्टु आम्रादिवर्ग आम्रश्चूतो रसालश्च कीरेष्टो मदिरासखः | कामाङ्गः सहकारश्च परपुष्टो मदोद्भवः ||१|| आम्रो रसालो माकन्दः कामाङ्गः पिकबान्धवः | वनपुष्पोत्सवश्चूतः परपुष्टो मदोद्भवः ||२|| मधुश्चूतो मधुफलः सुफलो मदिरासखः | वसन्तपादपोऽसौ तु सहकारोऽतिसौरभः ||३|| बालं कषायं कट्वम्लं रूक्षं वातास्रपित्तकृत् | सम्पूर्णमाम्रमम्लं च रक्तपित्तकफप्रदम् ||४|| हृद्यं वर्णकरं रुच्यं रक्तमांसबलप्रदम् | कषायानुरसं स्वादु वातघ्नं बृंहणं गुरु ||५|| पित्तावरोधि सम्पक्वमाम्रं शुक्रविवर्धनम् | मधुरं बृंहण बल्यं गुरु विष्टम्भ्यजीर्णकृत् ||६|| सहकाररसो हृद्यः सुरभिः स्निग्धरोचनः | त्वङ्मूलपल्लवं ग्राहि कषायं कफपित्तजित् ||७|| पक्वाम्रं सकषायाम्लं भेदनं कफवातजित् | हृद्यं वर्णकरं रुच्यं रक्तमांसबलप्रदम् ||८||
भावप्रकाशनिघण्टु आम्रादिफलवर्ग आम्रः प्रोक्तो रसालश्च सहकारोऽतिसौरभः | कामाङ्गो मधुदूतश्च माकन्दः पिकवल्लभः ||१||
मदनपालनिघण्टु फलादिवर्ग आम्रश्चूतो रसालोऽसौ सहकारोऽतिसौरभः | माकन्दः पिकबन्धुः स्याद्रसालः कामवल्लभः ||६|| आम्रो ग्राही प्रमेहास्रकफपित्तव्रणाञ्जयेत् | तत्फलं बालमत्यम्लं रूक्षं दोषत्रयास्रजित् ||७|| पक्वं तु मधुरं वृष्यं स्निग्धं हृद्यं बलप्रदम् | गुरु वातहरं रुच्यं वर्ण्यं शीतमपित्तलम् | रसस्तस्य सरः स्निग्धो रोचनो बलवर्णकृत् ||८|| सहकारं च वातघ्नं पित्तश्लेष्मविनाशनम् | कषायं मधुरं वृष्यं गुरु स्निग्धं विशेषतः ||९|| पक्वाम्रं जनयेन्दायुर्मांसशुक्रबलप्रदम् | शुष्काम्रं तु कषायाम्लं भेदनं कफवातजित् ||१०||
राजनिघण्टु आम्रादिवर्ग आम्रः कामशरश्चूतो रसालः कामवल्लभः | कामाङ्गः सहकारश्च कीरेष्टो माधवद्रुमः ||९|| भृङ्गाभीष्टः सीधुरसो मधूली कोकिलोत्सवः | वसन्तदूतोऽम्लफलो मदाढ्यो मन्मथालयः ||१०|| मध्वावासः सुमदनः पिकरागो नृपप्रियः | प्रियाम्बुः कोकिलावासः स प्रोक्तस्त्रिकराह्वयः ||११|| आम्रः कषायाम्लरसः सुगन्धिः कण्ठामयघ्नोऽग्निकरश्च बालः | पित्तप्रकोपानिलरक्तदोषप्रदः पटुत्वादि रुचिप्रदश्च ||१२|| बालं पित्तानिलकफकरं तच्च बद्धास्थि तादृक्पक्वं दोषत्रितयशमनं स्वादु पुष्टिं गुरुञ्च | दत्ते धातुप्रचयमधिकं तर्पणं कान्तिकारि ख्यातं तृष्णाश्रमशमकृतौ चूतजातं फलं स्यात् ||१३||
सोढलनिघण्टु आम्रादिवर्ग आम्रश्चूतो रसालश्च कीरेष्टो मदिरासखः | कामाङ्गः सहकारश्च परपुष्टो मदोद्भवः ||५६२||