Plant Information Dashboard

Plumbago zeylanica - Citraka

IIIF Manifest (JSON)
Plant QR Code
Scan to view this plant on mobile.
Download QR Code
Scientific Profile
Scientific Name Plumbago zeylanica Linn.
Family Name Plumbaginaceae
Substance Origin Plant | Audbhida/udbhija
Vernacular Names
Assamese

Agnachit, Agiyachit

Bengali

Chita

English

White flowered leadwort

Gujarati

Chitrakmula

Hindi

Chira, Chitra

Kannada

Chitramula, Vahni, Bilichitramoola

Marathi

Chitraka

Oriya

Chitamula, Chitoparu

Sanskrit

Agni, Vahni, Jvalanākhya, Kr̥śāṇu, Hutāśa

Tamil

Chitramoolam, Kodiveli

Telugu

Chitramulam

Urdu

Sheetraj Hindi, Cheetah

Relational Concept Map

Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.

🌱 Plant Information

Etymology

Sanskrit Synonym Sanskrit (Diacritical) Reference Etymology (Sanskrit) English Meaning
चित्रकःCitrakaḥचित्रकः चित्रव्याघ्रः ‘चीता’, इति लोके प्रसिद्धः, तद्वद् भेदकः, यथोक्तं प्रियनिघण्टौ-‘चित्र-व्याघ्रनिभो भिनत्ति बहुशो गुल्मानतश्चित्रकः’ इति ।
अग्निकःAgnikaḥअग्नितुल्यः उष्णः स्पर्शे वीर्ये च । दाहकृत् स्फोटकृच्च ।
अनलनामाAnalanāmāअग्निसज्ञंकः, तत्तुल्यो दीपन्स्तीक्ष्णश्च ।
ऊषणःŪṣaṇaḥकटुः रसे पाक च ।
जरणःJaraṇaḥजरयति अन्नमिति ।
दारुणःDāruṇaḥविदारकः, ‘दॄ विदारणै’, तीक्ष्णश्च ।
दीपकःDīpakaḥअग्निदीपनः ।
द्वीपीDvīpīव्याघ्रः, तद्वद् भेदकः ।
पाठीनःPāṭhīnaḥसहस्रदंष्ट्रो मत्स्यः, तद्वद् विदारकः ।
व्यालःVyālaḥहिंस्रजन्तुः, तद्वद् भेदकः ।

Classifications

Name उपयोगी हिस्सा(हिन्दी) Part Used(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Stem bark /root barkत्वक्Tvak

Name गण(हिन्दी) Gana(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
आमलक्यादिगणĀmalakyādigaṇaAmalakyadigana
आरग्वधादिगणĀragvadhādigaṇaAragvadhadigana
पिप्पल्यादिगणPippalyādigaṇaPippalyadigana
मुष्ककादिगणMuṣkakādigaṇaMushkakadigana
मुस्तादिगणMustādigaṇaMustadigana
वरुणादिगणVaruṇādigaṇaVarunadigana

Name महाकषाय (हिन्दी) Mahakashaya(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Arshoghna Mahakashayaअर्शोघ्न महाकषायArśoghna mahākaṣāya
Bhedaniya Mahakashayaभेदनीय महाकषायBhedanīya mahākaṣāya
Dipaniya Mahakashayaदीपनीय महाकषायDīpanīya mahākaṣāya
Lekhaniya Mahakashayaलेखनीय महाकषायLekhanīya mahākaṣāya
Shulaprashamana Mahakashayaशूलप्रशमन महाकषायŚūlapraśamana mahākaṣāya
Triptighna Mahakashayaतृप्तिघ्न महाकषायTṛptighna mahākaṣāya

Name वर्ग(हिन्दी) Varga(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Haritakyadivargaहरीतक्यादिवर्गHarītakyādivarga
Oshadhivargaओषधिवर्गOṣadhivarga
Pippalyadivargaपिप्पल्यादिवर्गPippalyādivarga
Shatapushpadivargaशतपुष्पादिवर्गŚatapuṣpādivarga
Shunthyadivargaशुण्ठ्यादिवर्गŚuṇṭhyādivarga

Name स्कंध(हिन्दी) skandha(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Katuskandhaकटुस्कन्धKaṭuskandha

Properties

Name रस (हिन्दी) Rasa (Diacritical) Title (Ref. Book) Author (Ref. Book) Publisher (Ref. Book) Reference Remarks
Katu/Ushana कटु/उषण Kaṭu/Uṣaṇa

Name गुण(हिन्दी) Guna(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Laghu/ AguruलघुLaghu
Rukshaरुक्षRukṣa
Tikshnaतीक्ष्णTīkṣṇa

Name विर्य (हिन्दी) Virya (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Ushna Virya उष्ण वीर्य Uṣṇa vīrya

Name विपाक (हिन्दी) Vipaka(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Katu vipaka Kaṭu vipākaकटु विपाक

Name कर्म (हिन्दी) Karma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Dipanaदीपनdīpana
Pachanaपाचनpācana
Grahiग्राहिgrāhi
Kaphavatahara/ Vatakaphaghna/ Kaphavatahara/ Kaphavatahrrita/ Kaphavatajita/ Kaphavatanuta/ Kaphavatकफवातहर/ वातकफघ्न/ कफवातहर/ कफवातहृत/ कफवातजित/ कफवातनुत/ कफवातशामकkaphavātahara/ vātakaphaghna/ kaphavātahara/ kapha
Arshoghnaअर्शोघ्नarśoghna
Shulaprashamana/ Shulaghna/ Shulaghni/ Shulahara/ Shulanashini/ Shulaprashamanaशूलप्रशमन/ शुलघ्न/ शुलघ्नी/शुलहर/ शुलनाशिनी/ शूलप्रशमनśūlapraśamana/ śulaghna/ śulaghnī/śulahara/ śulan
Shothahara/ Shophaghna/ Shothaghna/ Shvayathuharaशोथहर/ शोफघ्न/शोथघ्न/ श्वयथुहरśothahara/ śophaghna/śothaghna/ śvayathuhara

Name दोषकर्म (हिन्दी) Doshakarma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
KaphaVatahara/KaphaVatashamana/ KaphaVstasaṃshamanaकफवातहर/ कफवातशमन/ कफवातसंशमनKaphaVātahara/KaphaVātaśamana/ KaphaVātasaṃśamana

Usage

Name Dosage(Form) Dosage(Reference) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Yakritplihari LauhaLauhaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 17:5
LohasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:32
DashamularishtaArishtaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:18
Chitrakadi TailaTailaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 8:16
Chitrakadi GutikaGutika/Vati/GulikaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 12:11
Chitrakadi ChurnaChurnaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 7:11
Chitraka HaritakiAvaleha/Leha/PakaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 3:10
AshvagandharishtaArishtaNATIONAL LIST OF ESSENTIAL AYUSH MEDICINES (NLEAM), Sl.No.7, Page.no.11

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
Agnimāndya
Arśa
Udarshool
grahni
gudasotha
nadidaurblya
shlipad
shvitra
Śotha

Dose

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
Powder/churna-1-2gm

Pharmacopoeial Status

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
The Ayurvedic Pharmacopoeia of india, Part-I, Vol.-I, Pg. No.-29(Root)
Classical Verse From Nighantu
6 verses
Source Varga Verse
सोढलनिघण्टु शतपुष्पादिवर्ग चित्रके दहनो व्यालः पाठीनो दारुणोऽग्निकः ||३३८|| ज्योतिष्को वल्लरी द्वीपी पाठी पाली कटुः शिखी | व्यालकोलो हिताङ्गश्च मार्जारो दीपकस्तथा ||३३९||
राजनिघण्टु पिप्पल्यादिवर्ग चित्रकोऽग्निश्च शार्दूलश्चित्रः पाली कटुः शिखी | कृशानुर्दहनो व्यालो ज्योतिष्कः पालकस्तथा ||४३|| अनलो दारुणो वह्निः पावकः शबलस्तथा | पाठी द्वीपी च चित्राङ्गो ज्ञेयः शूरश्च विंशतिः ||४४|| चित्रकोऽग्निसमः पाके कटुः शोफकफापहः | वातोदरार्शोग्रहणीकृमिकण्डूतिनाशनः ||४५||
मदनपालनिघण्टु शुण्ठ्यादिवर्ग चित्रको हुतभुग् व्यालो दारुणो दहनोऽरुणः | अग्निपाली हविःपाली वह्निनाम विशेषतः ||२१|| चित्रकः कटुकः पाके वह्निकृत्पाचनो लघुः | रूक्षोष्णो ग्रहणीकुष्ठशोफार्शः कृमिकासजित् | श्लेष्मानिलहरो ग्राही तच्छाकं श्लेष्मपित्तनुत् ||२२||
भावप्रकाशनिघण्टु हरीतक्यादिवर्ग चित्रकोऽनलनामा च पाठी व्यालस्तथोषणः | चित्रकः कटुकः पाके वह्निकृत्पाचनो लघुः | रूक्षोष्णो ग्रहणीकुष्ठशोथार्शःकृमिकासनुत् | वातश्लेष्महरो ग्राही वातर्शःश्लेष्मपित्तहृत् ||६४||
धन्वन्तरिनिघण्टु शतपुष्पादिवर्ग चित्रको दहनो व्यालः पाटिनो दारुणोऽग्निकः | ज्योतिष्को वल्लरी वह्निः पाली पाठी कटुः शिखी ||८५|| कृष्णारुणोऽनलो द्वीपी चित्रभानुश्च पावकः | चित्रकोऽग्निसमः पाके कटुकः कफशोफजित् | वातोदरार्शोग्रहणीक्षयपाण्डुविनाशनः ||८६||
कैयदेवनिघण्टु ओषधिवर्ग चित्रको दहनो वह्निः पाठीको दारुणोऽरुणः ||११७८|| व्यालो हुताशो हुतभुक् पाली पाठी च पावकः | ज्योतिर्ज्वालोऽनलो द्वीपी शिखाग्निर्ज्वलनः शठः ||११७९|| चित्रको दीपनस्तिक्तः कटुः पाके रसे लघुः | अग्निवत् पाचनो रूक्षो वीर्योष्णो रोचनो जयेत् ||११८०|| ग्रहणीकफवातामशोफकुष्ठोदरकृमीन् | कटुकत्वात् कफं हन्ति तिक्तत्वात् पित्तनाशनः ||११८१|| औष्ण्याद् वातं प्रशमयेत् त्रिदोषग्नोऽग्निदीपनः | तच्छाकं लघु सङ्ग्राहि कफपित्तविनाशनम् ||११८२||