Plant Information Dashboard

Saccharum officinarum - Ikṣu

IIIF Manifest (JSON)
Plant QR Code
Scan to view this plant on mobile.
Download QR Code
Scientific Profile
Scientific Name Saccharum officinarum Linn.
Substance Origin Plant | Audbhida/udbhija
Vernacular Names
Assamese

Kuhiyare

Bengali

Akh

Relational Concept Map

Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.

🌱 Plant Information

Etymology

Sanskrit Synonym Sanskrit (Diacritical) Reference Etymology (Sanskrit) English Meaning
इक्षुःIkṣuḥइष्यते इति ।
असिपत्रःAsipatraḥअसिरिव तीक्ष्णधारं पत्रमस्य ।
गण्डकीGaṇḍakīगण्डाः पर्वाणि सन्त्यस्मिन् ।
गुडदारुGuḍadāruगुडमूलः दार्विव ।
गुडमूलःGuḍamūlaḥगुडस्य मूलं योनिः।
तूलःTūlaḥतूलवत् पुष्पाण्यस्य ।
दीर्घच्छदःDīrghacchadaḥदीर्घाश्द्ददा अस्य ।
भूरिरसःBhūrirasaḥप्रचुररसः ।
मधुतृणःMadhutṛṇaḥमधुरस्तृणजातीयः ।
मृत्युपुष्पःMṛtyupuṣpaḥअन्तसूचकानि पुष्पाण्यस्य ।
रसालःRasālaḥरसेनलति शोभते ।

Classifications

Properties

Classical Verses Related to Therapeutic Indications
13 verses
Vyadhi / Diseases Context / Formulation Shloka / Verse Reference
रक्तपित्त मधूदकस्येक्षुरसस्य चैव पानाच्छमं गच्छति रक्तपित्तम्। (च्.चि. ४. ७९)
द्राक्षारसस्येक्षुरसस्य नस्यम्॥ (च. चि. ४. १००)
शुद्देक्षुकाण्डमापोथ्य नवे कुम्भे हिमाम्भसा। योजयित्वा क्षिपेद् रात्रावाकाशे सोत्पलं तु तत्॥ प्रात: स्रुतं क्षौद्रयुतं पिबेच्छोणितपित्तवान॥ (सु. उ. ४५ २१-२२)
आपोथ्य वा नवे कुम्भे प्लावयोदिक्षुगण्डिका:॥ स्थितं तद गुप्तमाकाशे रात्रि प्रात: श्रृतं जलम्॥ मधुमृद्वीकजाम्भोजकृतोत्तंसञ्च तद्गुणम्॥ (अ, ग्र, चु, २, ३३)
ग्रहणीरोग तद्वद द्राक्षेक्षुखर्जूरस्वरसानासुतान् पिबेत् (च. चि. १५. १५१)
कास पिबेद घृतं चेक्षुरसे विपक्वम्॥ ( सु. उ. ५२ ३५)
हिक्का सर्पि: कोष्णं क्षीरमिक्षो रसो वा नातिक्षीणे छर्दनं शान्तिहेतो:॥ (सु. उ. ५०. १७)
तृष्णा नारीपय: सशर्करमुष्ट्रया अपि नस्यमिक्षुरस:॥ (च. चि. २२. ३३)
तृष्णा तृष्णोदभवां हन्ति जलम् सुशीतं सशर्करं सेक्षुरसं तथाम्भ:॥ (सु. उ. ४८. ३२)
मुखवैरस्य कवलान धारयेदिष्टान् क्षीरस्यक्षुरसस्य च॥ (च. चि. ८. १३०)
अतिकार्श्य इक्शव: शालयो आषा गोधूमा गुडवैकृतम्। हत्वातिकार्श्य माधत्ते नृणासुपचयं परम्॥ (च. सू. २१. ३१-३३)
पाण्डुरोग धात्रीफलानां रसमिक्षुजञ्च मन्थं पिबेत क्षौद्रयुतं हिताशी॥ (सु. उ. ४४. १८)
विसर्प कुर्यात्……………सशर्करैरिक्षुरसैश्र्च सेकान (सु. चि. १७, ९)