Vernacular Names
Bhaira, Bhomra, Bhomora
Bayada, Baheda
Belliric Myrobalan
Bahedan
Bahera
Tare kai, Shanti Kayi
Baheda
Baheda
Bahera
Kaliyugalaya, Bhutavasa, Kalidruma, Karshaphala, Akṣaka, Akṣa, Vibhīta
Thanrikkai
Thanikkaya
Bahera
Relational Concept Map
Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.
🌱 Plant Information
Etymology
| Sanskrit Synonym | Sanskrit (Diacritical) | Reference | Etymology (Sanskrit) | English Meaning |
|---|---|---|---|---|
| बिभीतकः | Bibhītakaḥ | बिभ्यति रोगा अस्मादिति; ‘विभीतकः’ इति पाठे, विगतं भीतं रोगभयमस्मादिति । | ||
| अक्षः | Akṣaḥ | अक्षति व्याप्नोति शरीरं स्ववीर्येणेति; अथवा-अक्षमिन्द्रियं, तद्धितत्वादक्षः; अथवा-अक्षः द्यूतपाशकः, तदर्थं प्रयुज्यत इति; श्रूयते, पुरा बिभीतकस्य फलानि बीजानि वा द्यूतपशकत्वेन व्यवह्नियन्ते स्म; अथवा-अक्षः कर्षः तत्परिमाणफलत्वादक्षः । | ||
| कर्षफलः | Karṣaphalaḥ | कर्षप्रमाणं फलमस्य । | ||
| कलिद्रुमः | Kalidrumaḥ | कलेर्वृक्षः, द्यूते प्रयुक्तत्वात्; द्यूते कलिर्वसतीति प्रसिद्धिः । | ||
| कासघ्नः | Kāsaghnaḥ | कासं हन्तीति । | ||
| तुषः | Tuṣaḥ | तुष्यत्यनेनेति । | ||
| तैलफलः | Tailaphalaḥ | तैलयुक्तं फलं बीजमस्य । | ||
| बहुवीर्यः | Bahuvīryaḥ | प्रभूतशक्तिमान् । | ||
| बहेडकः | Baheḍakaḥ | ‘बहेड़ा’ इति नाम्बा प्रसिद्धः । | ||
| बिभेदकः | Bibhedakaḥ | विशेषेण भिनत्ति रोगनिति । | ||
| भूतवासः | Bhūtavāsaḥ | भूताः वसन्त्यत्र, कलोद्रुमत्वेन भूतानां रक्षःपिशाचादीनामावासः । | ||
| वासन्तः | Vāsantaḥ | वसन्ते पुष्पितत्वात् । | ||
| विन्ध्यजातः | Vindhyajātaḥ | विन्ध्यप्रदेशे बाहुल्येन जातः । | ||
| संवर्तकः | Saṃvartakaḥ | संवृणोति रक्षति रोगेभ्य इति । |
Classifications
| Name | उपयोगी हिस्सा(हिन्दी) | Part Used(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Fruit | फल | Phala |
| Name | गण(हिन्दी) | Gana(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| त्रिफला | Triphalā | Triphala | ||
| मुस्तादिगण | Mustādigaṇa | Mustadigana |
| Name | महाकषाय (हिन्दी) | Mahakashaya(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Jvarahara Mahakashaya | ज्वरहर महाकषाय | Jvarahara mahākaṣāya | ||
| Virechanopaga Mahakashaya | विरेचनोपग महाकषाय | Virecanopaga mahākaṣāya |
| Name | वर्ग(हिन्दी) | Varga(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Oshadhivarga | ओषधिवर्ग | Oṣadhivarga | ||
| Guduchyadivarga | गुडूच्यादिवर्ग | Guduchyadivarga | ||
| Haritakyadivarga | हरीतक्यादिवर्ग | Harītakyādivarga | ||
| Abhayadivarga | अभयादिवर्ग | Abhayādivarga | ||
| Amradivarga | आम्रादिवर्ग | Āmrādivarga |
Properties
| Name | रस (हिन्दी) | Rasa (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Author (Ref. Book) | Publisher (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kashaya/Tuvara | कषाय/तुवर | Kaṣāya/Tuvara |
| Name | गुण(हिन्दी) | Guna(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Ruksha | रुक्ष | Rukṣa | ||
| Laghu/ Aguru | लघु | Laghu |
| Name | विर्य (हिन्दी) | Virya (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Ushna Virya | उष्ण वीर्य | Uṣṇa vīrya |
| Name | विपाक (हिन्दी) | Vipaka(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Madhura vipaka | Madhura vipāka | मधुर विपाक |
| Name | कर्म (हिन्दी) | Karma (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Kaphapittahara/ Kaphapittaghna/ Kaphapittahrita/ Kaphapittanuta/ Kaphapittanashaka Kaphapittashamaka | कफपित्तहर/ कफपित्तघ्न/ कफपित्तहृत/ कफपित्तनुत/ कफपित्तनाशक कफपित्तशामक | kaphapittahara/ kaphapittaghna/ kaphapittahṛta/ ka | ||
| Bhedana | भेदन | bhedana | ||
| Krrimighna/ Krimihara/ Jamtughna/ Jantuhara/ Jamtunashaka/ Jantunashana/ Jivanu Nashaka | कृमिघ्न/ क्रिमिहर/ जंतुघ्न/ जन्तुहर/ जंतुनाशक/ जन्तुनाशन/ जीवाणु नाशक | kṛmighna/ krimihara/ jaṃtughna/ jantuhara/ jaṃtunā | ||
| Chakshushya | चक्षुष्य | cakṣuṣya | ||
| Keshya/ Keshavardhaka | केष्य/ केशवर्धक | keṣya/ keśavardhaka | ||
| Kasahara/ Kasaghna | कासहर/ कासघ्न | kāsahara/ kāsaghna |
| Name | दोषकर्म (हिन्दी) | Doshakarma (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Tridoshahara/ Tridoshashamana | त्रिदोषहर/ त्रिदोषशमन | Tridoṣahara/ Tridoṣaśamana |
Usage
| Name | Dosage(Form) | Dosage(Reference) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Triphaladi Taila | Taila | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 8:21 | ||
| Triphala Ghrita | Ghrita | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:14 | ||
| Triphala Churna | Churna | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 7:15 | ||
| Lavangadi Vati | Gutika/Vati/Gulika | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 12:26 |
| Name | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|
| Kāsa | ||
| chardiḥ | ||
| netrarogaḥ/akṣirogaḥ | ||
| vibandha |
Dose
| Name | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|
| Powder/ Curna- 3-6gm | ||
| Powder/ Curna- 3-6gm |
Pharmacopoeial Status
| Name | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|
| The Ayurvedic Pharmacopoeia of india, Part-I, Vol.-I, Pg. No. 26(Fruit) | ||
| The Ayurvedic Pharmacopoeia of india, Part-I, Vol.-VIII, Pg. No. 40(Fruit) |
Classical Verse From Nighantu
| Source | Varga | Verse |
|---|---|---|
| कैयदेवनिघण्टु | ओषधिवर्ग | बिभीतको भूतवासो मधुजीवो बहेडकः | धर्मद्वेषी वसन्तातो हर्यक्षः कुशलस्तूषः ||२४१|| वासन्तोऽक्षो विन्ध्यजातस्तिलपुष्पः कलिद्रुमः | कल्पद्रुमः कर्षफलस्तुमलो रोमहर्षणः ||२४२|| अक्षं कषायमधुरं पाके पित्तकफापहम् | उष्णवीर्यं हिमस्पर्शं केश्यं वैस्वर्यजन्तुजित् ||२४३|| चक्षुष्यं भेदनं रूक्षं लघु कासविनाशनम् | अक्षमज्जा मदकरः कफमारुतनाशनः ||२४४|| |
| धन्वन्तरिनिघण्टु | गुडूच्यादिवर्ग | विभीतकः कर्षफलो वासन्तोऽक्षः कलिद्रुमः | संवर्तको भूतवासः कल्कोहार्यो बहेडक ||२४०|| विभीतकः कटुः पाके लघुर्वैस्वर्यजित्सरः | कासाक्षिवक्त्ररोगघ्नः केशवृद्धिकरः परः ||२४१|| विभीतकं कषायं च कृमिवैस्वर्यजित्सरम् | चक्षुष्यं कटुरूक्षोष्णं पाके स्वादु कफास्रजित् ||२४२|| |
| भावप्रकाशनिघण्टु | हरीतक्यादिवर्ग | बिभीतकस्त्रिलिङ्गः स्यान्नाक्षः कर्षफलस्तु सः | कलिद्रुमो भूतवासस्तथा कलियुगालयः ||३३|| बिभीतकं स्वादुपाकं कषायं कफपित्तनुत् | उष्णवीर्यं हिमस्पर्शं भेदनं कासनाशनम् ||३४|| रूक्षं नेत्रहितं केश्यं कृमिवैस्वर्यनाशनम् | बिभीतमज्जा तृट्छर्दिकफवातहरो लघुः | कषायो मदकृच्चाथ धात्रीमज्जाऽपि तद्गुणः ||३५|| |
| मदनपालनिघण्टु | अभयादिवर्ग | बिभीतकः कर्षफलो भूतावासः कलिद्रुमः | वासन्तोऽक्षो वृद्धजातः संवर्तस्तिलपुष्पकः ||२८|| बिभीतकः स्वादुपाकः कषायः कफपित्तजित् | उष्णवीर्यो हिमस्पर्शो भेदनः कासनाशनः ||२९|| रूक्षो नेत्रहितः केश्यो मज्जातो मदकारकः ||३०|| |
| राजनिघण्टु | आम्रादिवर्ग | विभीतकस्तैलफलो भूतावासः कलिद्रुमः | संवर्तकस्तु वासन्तः कल्किवृक्षो बहेडकः ||२३०|| हार्यः कर्षफलः कल्किधर्मघ्नोऽक्षोऽनिलघ्नकः | विभीतकश्च कासघ्नः स प्रोक्तः षोडशाह्वयः ||२३१|| विभीतकः कटुस्तिक्तः कषायोष्णः कफापहः | चक्षुष्यः पलितघ्नश्च विपाके मधुरो लघुः ||२३२|| |
| सोढलनिघण्टु | गुडूच्यादिवर्ग | बिभीतके कर्षफलो वासन्तोऽक्षः कलिद्रुमः | संवर्तनो भूतवासः कलिहार्यो बहेडकः ||२३५|| बहुवीर्यस्तैलफलस्तुमुलः पवनोद्भवः |२३६| |