Vernacular Names
Munaqqa, Dakh
Maneka
Drakh, Darakh
Munkka
Draksha
Draksha, Angur
Drakya, Gostoni
Munaca
Drakshai, Kottai Drakshai
Draksha
Munaqqa
Relational Concept Map
Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.
🌱 Plant Information
Etymology
| Sanskrit Synonym | Sanskrit (Diacritical) | Reference | Etymology (Sanskrit) | English Meaning |
|---|---|---|---|---|
| द्राक्षा | Drākṣā | द्राक्ष्यते काङ्क्ष्यते इति, 'द्राक्षि काङ्क्षायाम् । | ||
| उत्तरापथा | Uttarāpathā | उत्तरापथे जाता। | ||
| गुच्छफला | Gucchaphalā | गुच्छे फलान्यस्याः । | ||
| गोस्तनी | Gostanī | गोः स्तन इवाकृतौ । | ||
| फलोत्तमा | Phalottamā | फलेषूतमा श्रेष्ठा, अत एव चरकः फलवर्गे प्रथमं पठति । | ||
| बृंहणी | Bṛṃhaṇī | धातुवर्धनी । | ||
| मधुरसा | Madhurasā | मध्विव मधुरो रसोऽस्याः । | ||
| मृद्धीका | Mṛddhīkā | मृद्नाति शरीरम्, शरीरे मार्दव लातीत्यर्थः मृद्यते वा । | ||
| यक्ष्मघ्नी | Yakṣmaghnī | राजयक्ष्माणं हन्तीति । | ||
| रसाला | Rasālā | रसपूर्णा । | ||
| श्रमापहा | Śramāpahā | श्रमहरीः चरकोऽपि श्रमहरमहाकषाये द्राक्षां प्रथमं पठति । | ||
| स्वादुफला | Svāduphalā | स्वादूनि फलान्यस्याः । | ||
| हारहूरा | Hārahūrā | हारहूरः मद्यं, तदर्थमुपयुक्ता । |
Classifications
| Name | उपयोगी हिस्सा(हिन्दी) | Part Used(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Fruit | फल | Phala |
| Name | गण(हिन्दी) | Gana(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| काकोल्यादिगण | Kākolyādigaṇa | Kakolyadigana | ||
| परूषकादिगण | Parūṣakādigaṇa | Parushakadigana |
| Name | महाकषाय (हिन्दी) | Mahakashaya(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Jvarahara Mahakashaya | ज्वरहर महाकषाय | Jvarahara mahākaṣāya | ||
| Kasahara Mahakashaya | कासहर महाकषाय | Kāsahara mahākaṣāya | ||
| Snehopaga Mahakashaya | स्नेहोपग महाकषाय | Snehopaga mahākaṣāya | ||
| Virechanopaga Mahakashaya | विरेचनोपग महाकषाय | Virecanopaga mahākaṣāya |
| Name | वर्ग(हिन्दी) | Varga(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Amradiphalavarga | आम्रादिफलवर्ग | Āmrādiphalavarga | ||
| Amradivarga | आम्रादिवर्ग | Āmrādivarga | ||
| Amradivarga | आम्रादिवर्ग | Āmrādivarga | ||
| Amradivarga | आम्रादिवर्ग | Amradivarga | ||
| Oshadhivarga | ओषधिवर्ग | Oṣadhivarga | ||
| Phaladivarga | फलादिवर्ग | Phalādivarga |
Properties
| Name | गुण(हिन्दी) | Guna(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Guru | गुरु | Guru |
| Name | विर्य (हिन्दी) | Virya (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Shita Virya | शीत वीर्य | Śīta vīrya |
| Name | विपाक (हिन्दी) | Vipaka(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Madhura vipaka | Madhura vipāka | मधुर विपाक |
| Name | कर्म (हिन्दी) | Karma (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Anulomana | अनुलोमन | anulomana | ||
| Balya | बल्य | balya | ||
| Garbhasthapaka | गर्भस्थापक | garbhasthāpaka | ||
| Hridya/ Hridayam (Saumanasyakara) | हृद्य/ हृदयं (सौमनस्यकर) | hṛdya/ hṛdayaṃ (saumanasyakara) | ||
| Jivaniya | जीवनीय | jīvanīya | ||
| Jvarahara | ज्वरहर | jvarahara | ||
| Kaphanissaraka | कफनिस्सारक | kaphanissāraka | ||
| Medhya/ Medhakara/ Medhavardhaka | मेध्य/ मेधाकर/ मेधावर्धक | medhya/ medhākara/ medhāvardhaka | ||
| Mutrajanana/ Mutrala/ Mutravirechaniya | मुत्रजनन/ मूत्रल/ मुत्रविरेचनीय | mutrajanana/ mūtrala/ mutravirecanīya | ||
| Raktaprasadaka | रक्तप्रसादक | raktaprasādaka | ||
| Sandhaniya/ Sandhanakrita | सन्धानीय/ संधानकृत | sandhānīya/ saṃdhānakṛta | ||
| Snehana | स्नेहन | snehana | ||
| Trishnahara | तृष्णाहर | tṛṣṇāhara | ||
| Brimhaniya | बृंहणीय | bṛṃhaṇīya | ||
| Chakshushya | चक्षुष्य | cakṣuṣya | ||
| Vrishya | वृष्य | vṛṣya | ||
| Vatapittahara | वातपित्तहर | vātapittahara | ||
| Svarya/ Svaravardhaka | स्वर्य/ स्वरवर्धक | svarya/ svaravardhaka |
| Name | दोषकर्म (हिन्दी) | Doshakarma (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Vatapittahara/Vatapittashamana/ Vatapittashamana | वातपित्तहर/वातपित्तशमन/ वातपित्तशमन | Vātapittahara/Vātapittaśamana/ Vātapittaśamana |
Usage
| Name | Dosage(Form) | Dosage(Reference) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Aravindasava | Asava | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:4 | ||
| Drakshasava | Asava | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 1:1 | ||
| Kanakasava | Asava | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:9 | ||
| Punarnavasava | Asava | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:23 | ||
| Ushirasava | Asava | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:8 | ||
| Chandanasava | Asava | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:15 | ||
| Pippalyadyasava | Asava | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:22 | ||
| Sarivadyasava | Asava | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:37 | ||
| Shrikhandasava | Asava | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:35 | ||
| Amritaprasha Ghrita | Ghrita | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:2 | ||
| Jivantyadi Ghrita | Ghrita | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:12 | ||
| Pippalyadi Ghrita | Ghrita | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:29 | ||
| Traikantaka Ghrita | Ghrita | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:15 | ||
| Triphala Ghrita | Ghrita | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:14 | ||
| Ashvagandha Taila | Taila | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 8:2 | ||
| Drakshadi Churna | Churna | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 7:16 | ||
| Drakshadi Gutika | Gutika/Vati/Gulika | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 10:6 | ||
| Nidrodaya Rasa | Rasa Yoga | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 16:29 |
| Name | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|
| Kāsa | ||
| hriddaurblya | ||
| kamla | ||
| Mutrakrichha | ||
| raktapittam | ||
| shukradaurblya | ||
| Svasa | ||
| Trishna | ||
| udāvartaḥ | ||
| vibandha |
Dose
| Name | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|
| Powder/churna-5-10gm |
Pharmacopoeial Status
| Name | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|
| The Ayurvedic Pharmacopoeia of india,Part-I,Vol.-III, Pg.No.-45(Fruit) |
Classical Verse From Nighantu
| Source | Varga | Verse |
|---|---|---|
| भावप्रकाशनिघण्टु | आम्रादिफलवर्ग | द्राक्षा स्वादुफला प्रोक्ता तथा मधुरसाऽपि च | मृद्वीका हारहूरा च गोस्तनी चापि कीर्तिता ||९१|| द्राक्षा पक्वा सरा शीता चक्षुष्या बृंहणी गुरुः | स्वादुपाकरसा स्वर्या तुवरा सृष्टमूत्रविट् ||९२|| कोष्ठमारुतकृद् वृष्या कफपुष्टिरुचिप्रदा | हन्ति तृष्णाज्वरश्वासवातवातास्रकामलाः ||९३|| कृच्छ्रास्रपित्तसंमोहदाहशोषमदात्ययान् | आमा स्वल्पगुणा गुर्वी सैवाम्ला रक्तपित्तकृत् | वृष्या स्याद् गोस्तनी द्राक्षा गुर्वी च कफपित्तनुत् ||९४|| अबीजाऽन्या स्वल्पतरा गोस्तनीसदृशी गुणैः | द्राक्षा पर्वतजा लघ्वी साऽम्ला श्लेष्माम्लपित्तकृत् ||९५|| द्राक्षा पर्वतजा यादृक् तादृशी करमर्दिका ||९६|| |
| कैयदेवनिघण्टु | ओषधिवर्ग | द्राक्षा फलोत्तमा स्वाद्वी हारहूरा च बृंहणी | मधुयोनिश्चारुफला रसाला मधुसम्भवा ||२९८|| मधुफला स्वादुफला मृद्वीका गोस्तनी गुडा | कृष्णा मधुरसा वृष्याऽपरा काश्मीरिका मता ||२९९|| मधुरा मधुराम्ला च द्राक्षेति द्विविधा मता | मधुरा वातपितघ्नी साम्ला तु कफपित्तकृत् ||३००|| आमा साम्लगुणा गुर्वी सैवाम्ला रक्तपित्तकृत् | द्राक्षाम्लोष्णा सरा गुर्वी वातघ्नी कफपित्तदा ||३०१|| पक्वा स्निग्धा सरा स्वर्या स्वादुपाकरसा हिमा | हृद्या सा तुवरा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट् ||३०२|| कोष्ठमारुतकृद् गुर्वी कफपुष्टिरुचिप्रदा | निहन्ति वातपित्तास्रतिक्तास्यत्वक्षतक्षयान् ||३०३|| रक्तपित्तज्वरश्वासतृष्णादाहमदात्ययान् | तद्वद् गोस्तनिका द्राक्षा स्वाद्वी वृष्यतमा मता ||३०४|| |
| धन्वन्तरिनिघण्टु | आम्रादिवर्ग | द्राक्षा चारुफला कृष्णा प्रियाला तापसप्रिया | काश्मीरिका विनिर्दिष्टा रसाला करमर्दिका ||५६|| द्राक्षा हृद्यरसा स्वर्या मधुरा स्निग्धशीतला | रक्तपित्तज्वरश्वासतृष्णादाहक्षयापहा ||५७|| |
| मदनपालनिघण्टु | फलादिवर्ग | द्राक्षा मधुफला स्वाद्वी हारहूरा फलोत्तमा | मृद्वीका मधुयोनिश्च रसाला गोस्तनी गुडा ||२|| द्राक्षा पक्का सरा शीता चक्षुष्या बृंहणी गुरुः | हन्ति तृष्णाज्वरश्वासवान्तिवातास्रकामलाः ||३|| कृच्छ्रास्रपित्तसम्मोहदाहशोषमदात्ययान् | आमा साऽल्पगुणा गुर्वी सैवाम्ला रक्तपित्तकृत् ||४|| निर्वीर्याऽन्या लघुद्राक्षा गौस्तनीसदृशा गुणैः | द्राक्षा पर्वतजा लघ्वी साम्ला श्लेष्माम्लपित्तनुत् ||५|| |
| राजनिघण्टु | आम्रादिवर्ग | द्राक्षा चारुफला कृष्णा प्रियाला तापसप्रिया | गुच्छफला रसाला च ज्ञेयाऽमृतफला च सा ||१००|| द्राक्षाऽतिमधुराऽम्ला च शीता पित्तार्तिदाहजित् | मूत्रदोषहरा रुच्या वृष्या सन्तर्पणी परा ||१०१|| |
| सोढलनिघण्टु | आम्रादिवर्ग | द्राक्षा फलोत्तमा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट् | स्वादुपाकरसा स्निग्धा सकषाया हिमा गुरु ||४८९|| निहन्त्यनिलपित्तास्रतिक्तास्यत्वमदात्ययान् | तृष्णाकासज्वरश्वासस्वरभेदक्षतक्षयान् ||४९०|| आमा द्राक्षा सरा साम्ला पित्तश्लेष्मप्रकोपनी | |