Plant Information Dashboard

Vitis vinifera - Drākṣā

IIIF Manifest (JSON)
Plant QR Code
Scan to view this plant on mobile.
Download QR Code
Scientific Profile
Scientific Name Vitis vinifera Linn.
Family Name Vitaceae
Substance Origin Plant | Audbhida/udbhija
Vernacular Names
Assamese

Munaqqa, Dakh

Bengali

Maneka

Gujarati

Drakh, Darakh

Hindi

Munkka

Kannada

Draksha

Marathi

Draksha, Angur

Oriya

Drakya, Gostoni

Punjabi

Munaca

Tamil

Drakshai, Kottai Drakshai

Telugu

Draksha

Urdu

Munaqqa

Relational Concept Map

Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.

🌱 Plant Information

Etymology


Sanskrit Synonym Sanskrit (Diacritical) Reference Etymology (Sanskrit) English Meaning
द्राक्षाDrākṣāद्राक्ष्यते काङ्क्ष्यते इति, 'द्राक्षि काङ्‌क्षायाम् ।
उत्तरापथाUttarāpathāउत्तरापथे जाता।
गुच्छफलाGucchaphalāगुच्छे फलान्यस्याः ।
गोस्तनीGostanīगोः स्तन इवाकृतौ ।
फलोत्तमाPhalottamāफलेषूतमा श्रेष्ठा, अत एव चरकः फलवर्गे प्रथमं पठति ।
बृंहणीBṛṃhaṇīधातुवर्धनी ।
मधुरसाMadhurasāमध्विव मधुरो रसोऽस्याः ।
मृद्धीकाMṛddhīkāमृद्नाति शरीरम्, शरीरे मार्दव लातीत्यर्थः मृद्यते वा ।
यक्ष्मघ्नीYakṣmaghnīराजयक्ष्माणं हन्तीति ।
रसालाRasālāरसपूर्णा ।
श्रमापहाŚramāpahāश्रमहरीः चरकोऽपि श्रमहरमहाकषाये द्राक्षां प्रथमं पठति ।
स्वादुफलाSvāduphalāस्वादूनि फलान्यस्याः ।
हारहूराHārahūrāहारहूरः मद्यं, तदर्थमुपयुक्ता ।

Classifications


Name उपयोगी हिस्सा(हिन्दी) Part Used(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
FruitफलPhala

Name गण(हिन्दी) Gana(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
काकोल्यादिगणKākolyādigaṇaKakolyadigana
परूषकादिगणParūṣakādigaṇaParushakadigana

Name महाकषाय (हिन्दी) Mahakashaya(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Jvarahara Mahakashayaज्वरहर महाकषायJvarahara mahākaṣāya
Kasahara Mahakashayaकासहर महाकषायKāsahara mahākaṣāya
Snehopaga Mahakashayaस्नेहोपग महाकषायSnehopaga mahākaṣāya
Virechanopaga Mahakashayaविरेचनोपग महाकषायVirecanopaga mahākaṣāya

Name वर्ग(हिन्दी) Varga(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Amradiphalavargaआम्रादिफलवर्गĀmrādiphalavarga
Amradivargaआम्रादिवर्गĀmrādivarga
Amradivargaआम्रादिवर्गĀmrādivarga
Amradivargaआम्रादिवर्गAmradivarga
Oshadhivargaओषधिवर्गOṣadhivarga
Phaladivargaफलादिवर्गPhalādivarga

Properties


Name गुण(हिन्दी) Guna(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
GuruगुरुGuru

Name विर्य (हिन्दी) Virya (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Shita Virya शीत वीर्य Śīta vīrya

Name विपाक (हिन्दी) Vipaka(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Madhura vipaka Madhura vipākaमधुर विपाक

Name कर्म (हिन्दी) Karma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Anulomanaअनुलोमनanulomana
Balyaबल्यbalya
Garbhasthapakaगर्भस्थापकgarbhasthāpaka
Hridya/ Hridayam (Saumanasyakara)हृद्य/ हृदयं (सौमनस्यकर)hṛdya/ hṛdayaṃ (saumanasyakara)
Jivaniyaजीवनीयjīvanīya
Jvaraharaज्वरहरjvarahara
Kaphanissarakaकफनिस्सारकkaphanissāraka
Medhya/ Medhakara/ Medhavardhakaमेध्य/ मेधाकर/ मेधावर्धकmedhya/ medhākara/ medhāvardhaka
Mutrajanana/ Mutrala/ Mutravirechaniyaमुत्रजनन/ मूत्रल/ मुत्रविरेचनीयmutrajanana/ mūtrala/ mutravirecanīya
Raktaprasadakaरक्तप्रसादकraktaprasādaka
Sandhaniya/ Sandhanakritaसन्धानीय/ संधानकृतsandhānīya/ saṃdhānakṛta
Snehanaस्नेहनsnehana
Trishnaharaतृष्णाहरtṛṣṇāhara
Brimhaniyaबृंहणीयbṛṃhaṇīya
Chakshushyaचक्षुष्यcakṣuṣya
Vrishyaवृष्यvṛṣya
Vatapittaharaवातपित्तहरvātapittahara
Svarya/ Svaravardhakaस्वर्य/ स्वरवर्धकsvarya/ svaravardhaka

Name दोषकर्म (हिन्दी) Doshakarma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Vatapittahara/Vatapittashamana/ Vatapittashamanaवातपित्तहर/वातपित्तशमन/ वातपित्तशमनVātapittahara/Vātapittaśamana/ Vātapittaśamana

Usage


Name Dosage(Form) Dosage(Reference) Title (Ref. Book) Reference Remarks
AravindasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:4
DrakshasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 1:1
KanakasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:9
PunarnavasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:23
UshirasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:8
ChandanasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:15
PippalyadyasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:22
SarivadyasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:37
ShrikhandasavaAsavaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 1:35
Amritaprasha GhritaGhritaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:2
Jivantyadi GhritaGhritaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:12
Pippalyadi GhritaGhritaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:29
Traikantaka GhritaGhritaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:15
Triphala GhritaGhritaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 6:14
Ashvagandha TailaTailaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 8:2
Drakshadi ChurnaChurnaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 7:16
Drakshadi GutikaGutika/Vati/GulikaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 10:6
Nidrodaya RasaRasa YogaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 16:29

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
Kāsa
hriddaurblya
kamla
Mutrakrichha
raktapittam
shukradaurblya
Svasa
Trishna
udāvartaḥ
vibandha

Dose


Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
Powder/churna-5-10gm

Pharmacopoeial Status


Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
The Ayurvedic Pharmacopoeia of india,Part-I,Vol.-III, Pg.No.-45(Fruit)
Classical Verse From Nighantu
6 verses
Source Varga Verse
भावप्रकाशनिघण्टु आम्रादिफलवर्ग द्राक्षा स्वादुफला प्रोक्ता तथा मधुरसाऽपि च | मृद्वीका हारहूरा च गोस्तनी चापि कीर्तिता ||९१|| द्राक्षा पक्वा सरा शीता चक्षुष्या बृंहणी गुरुः | स्वादुपाकरसा स्वर्या तुवरा सृष्टमूत्रविट् ||९२|| कोष्ठमारुतकृद् वृष्या कफपुष्टिरुचिप्रदा | हन्ति तृष्णाज्वरश्वासवातवातास्रकामलाः ||९३|| कृच्छ्रास्रपित्तसंमोहदाहशोषमदात्ययान् | आमा स्वल्पगुणा गुर्वी सैवाम्ला रक्तपित्तकृत् | वृष्या स्याद् गोस्तनी द्राक्षा गुर्वी च कफपित्तनुत् ||९४|| अबीजाऽन्या स्वल्पतरा गोस्तनीसदृशी गुणैः | द्राक्षा पर्वतजा लघ्वी साऽम्ला श्लेष्माम्लपित्तकृत् ||९५|| द्राक्षा पर्वतजा यादृक् तादृशी करमर्दिका ||९६||
कैयदेवनिघण्टु ओषधिवर्ग द्राक्षा फलोत्तमा स्वाद्वी हारहूरा च बृंहणी | मधुयोनिश्चारुफला रसाला मधुसम्भवा ||२९८|| मधुफला स्वादुफला मृद्वीका गोस्तनी गुडा | कृष्णा मधुरसा वृष्याऽपरा काश्मीरिका मता ||२९९|| मधुरा मधुराम्ला च द्राक्षेति द्विविधा मता | मधुरा वातपितघ्नी साम्ला तु कफपित्तकृत् ||३००|| आमा साम्लगुणा गुर्वी सैवाम्ला रक्तपित्तकृत् | द्राक्षाम्लोष्णा सरा गुर्वी वातघ्नी कफपित्तदा ||३०१|| पक्वा स्निग्धा सरा स्वर्या स्वादुपाकरसा हिमा | हृद्या सा तुवरा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट् ||३०२|| कोष्ठमारुतकृद् गुर्वी कफपुष्टिरुचिप्रदा | निहन्ति वातपित्तास्रतिक्तास्यत्वक्षतक्षयान् ||३०३|| रक्तपित्तज्वरश्वासतृष्णादाहमदात्ययान् | तद्वद् गोस्तनिका द्राक्षा स्वाद्वी वृष्यतमा मता ||३०४||
धन्वन्तरिनिघण्टु आम्रादिवर्ग द्राक्षा चारुफला कृष्णा प्रियाला तापसप्रिया | काश्मीरिका विनिर्दिष्टा रसाला करमर्दिका ||५६|| द्राक्षा हृद्यरसा स्वर्या मधुरा स्निग्धशीतला | रक्तपित्तज्वरश्वासतृष्णादाहक्षयापहा ||५७||
मदनपालनिघण्टु फलादिवर्ग द्राक्षा मधुफला स्वाद्वी हारहूरा फलोत्तमा | मृद्वीका मधुयोनिश्च रसाला गोस्तनी गुडा ||२|| द्राक्षा पक्का सरा शीता चक्षुष्या बृंहणी गुरुः | हन्ति तृष्णाज्वरश्वासवान्तिवातास्रकामलाः ||३|| कृच्छ्रास्रपित्तसम्मोहदाहशोषमदात्ययान् | आमा साऽल्पगुणा गुर्वी सैवाम्ला रक्तपित्तकृत् ||४|| निर्वीर्याऽन्या लघुद्राक्षा गौस्तनीसदृशा गुणैः | द्राक्षा पर्वतजा लघ्वी साम्ला श्लेष्माम्लपित्तनुत् ||५||
राजनिघण्टु आम्रादिवर्ग द्राक्षा चारुफला कृष्णा प्रियाला तापसप्रिया | गुच्छफला रसाला च ज्ञेयाऽमृतफला च सा ||१००|| द्राक्षाऽतिमधुराऽम्ला च शीता पित्तार्तिदाहजित् | मूत्रदोषहरा रुच्या वृष्या सन्तर्पणी परा ||१०१||
सोढलनिघण्टु आम्रादिवर्ग द्राक्षा फलोत्तमा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट् | स्वादुपाकरसा स्निग्धा सकषाया हिमा गुरु ||४८९|| निहन्त्यनिलपित्तास्रतिक्तास्यत्वमदात्ययान् | तृष्णाकासज्वरश्वासस्वरभेदक्षतक्षयान् ||४९०|| आमा द्राक्षा सरा साम्ला पित्तश्लेष्मप्रकोपनी |