Plant Information Dashboard

Azadirachta indica - Nimba

IIIF Manifest (JSON)
Plant QR Code
Scan to view this plant on mobile.
Download QR Code
Scientific Profile
Scientific Name Azadirachta indica A. Juss.
Family Name Meliaceae, Meliaceae
Substance Origin Plant | Audbhida/udbhija
Vernacular Names
Bengali

Nim

English

Margosa Tree

Gujarati

Leemado

Hindi

Neem, Neem

Kannada

Turakbevu, Chikkabevu, Huchchabevu

Marathi

Kadunimba, Nimb

Oriya

Neemo, Nimba

Punjabi

Nimb, Nim

Sanskrit

Picumarda, AriṢṭa, Picumanda, Prabhadra, Tiktaka, Hinguniryasa

Tamil

Vempu, Veppu

Telugu

Vemu, Vepa

Urdu

Neem

Relational Concept Map

Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.

🌱 Plant Information

Etymology

Sanskrit Synonym Sanskrit (Diacritical) Reference Etymology (Sanskrit) English Meaning
निम्बःNimbaḥनिम्बति सिञ्चति स्वास्थ्यमिति, 'णिवि सेचने'; स्वस्थवृत्तिकरमिति यावत् ।
अरिष्टःAriṣṭaḥन रिष्टमशुभमस्मात्, सर्वरोगनाशक इत्यर्थः ।
काकफलःKākaphalaḥकाकैर्भक्ष्यं फलमस्य ।
कृमिघ्नःKṛmighnaḥकृमीन् हन्तीति ।
छर्दनःChardanaḥछर्दयतीति, वामक इत्यर्थः । 'छर्दिघ्नः' इति पाठः पर्यायरत्नमालायाम्, पित्तश्लेष्मजछर्द्यामुपयोगित्वात् ।
नियमनःNiyamanaḥनियच्छति शमयति रोगानिति ।
नेताNetāनयति प्रापयत्यारोग्यमिति; ओषधीनामग्रणीर्वा ।
पारिभद्रःPāribhadraḥपरितः भद्रः कल्याणकरः । धन्वन्तरिः 'सर्वतोभद्रः' इत्यपि पठति ।
पिचुमर्दःPicumardaḥपिचुं कुष्ठं मर्दयति नाशयतीति; अथवा- पिचुकस्य फलविशेषस्य माधुर्यं मर्दयतीति, यथोक्तं प्रियनिघण्टौ—‘निम्बः स्यात् पिचुमर्दश्च पिचुमाधुर्य- मर्दनात्' इति । 'पिचुमन्दः' इत्यस्यापि स एवार्थः ।
पूयारिःPūyāriḥपूयनाशकः ।
मालकःMālakaḥमलते शरीरं दोषानपाकृत्येति; 'मल धारणे' । 'शुकमालकः' इति निघण्टुशेषे, शुकस्य मालाऽत्रेति ।
वरत्वचःVaratvacaḥवरा श्रेष्ठा त्वगस्येति ।
शुकप्रियःŚukapriyaḥशुकानां प्रियः ।
सुतितक्तकःSutitaktakaḥअतितिक्तः, तिक्तद्रव्येष्वग्रगण्यः । 'वर- तिक्तः' इति राजनिघण्टौ ।
हिङ्गुनिर्यासःHiṅguniryāsaḥहिङ्गु इव निर्यासोऽस्य ।

Classifications

Name उपयोगी हिस्सा(हिन्दी) Part Used(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Flower/ inflorescenceपुष्पPuṣpa
Leafपत्रPatra
SeedबीजBīja
Stem bark /root barkत्वक्Tvak

Name गण(हिन्दी) Gana(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
आरग्वधादिगणĀragvadhādigaṇaAragvadhadigana
गुडूच्यादिगणGuḍūcyādigaṇaGuduchyadigana
लाक्षादिगणLākṣādigaṇaLakshadigana

Name महाकषाय (हिन्दी) Mahakashaya(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Kandughna Mahakashayaकण्डूघ्न महाकषायKaṇḍūghna mahākaṣāya

Name वर्ग(हिन्दी) Varga(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Abhayadivargaअभयादिवर्गAbhayādivarga
Guduchyadivargaगुडूच्यादिवर्गGuḍūcyādivarga
Guduchyadivargaगुडूच्यादिवर्गGuduchyadivarga
Guduchyadivargaगुडूच्यादिवर्गGuduchyadivarga
Oshadhivargaओषधिवर्गOṣadhivarga
Prabhadradivargaप्रभद्रादिवर्गPrabhadrādivarga

Name स्कंध(हिन्दी) skandha(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Tiktaskandhaतिक्तस्कन्धTiktaskandha

Properties

Name रस (हिन्दी) Rasa (Diacritical) Title (Ref. Book) Author (Ref. Book) Publisher (Ref. Book) Reference Remarks
Tikta तिक्त Tikta
Kashaya/Tuvara कषाय/तुवर Kaṣāya/Tuvara

Name गुण(हिन्दी) Guna(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Laghu/ AguruलघुLaghu

Name विर्य (हिन्दी) Virya (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Shita Virya शीत वीर्य Śīta vīrya

Name विपाक (हिन्दी) Vipaka(Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Katu vipaka Kaṭu vipākaकटु विपाक

Name कर्म (हिन्दी) Karma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Amadoshahara/ Amanashana/ Amapachana/ Amadoshanashakaआमदोषहर/ आमनाशन/ आमपाचन/ आमदोषनाशकāmadoṣahara/ āmanāśana/ āmapācana/ āmadoṣanāśaka
Dahaprashamanaदाहप्रशमनdāhapraśamana
Grahiग्राहिgrāhi
Jvaraharaज्वरहरjvarahara
Krrimighna/ Krimihara/ Jamtughna/ Jantuhara/ Jamtunashaka/ Jantunashana/ Jivanu Nashakaकृमिघ्न/ क्रिमिहर/ जंतुघ्न/ जन्तुहर/ जंतुनाशक/ जन्तुनाशन/ जीवाणु नाशकkṛmighna/ krimihara/ jaṃtughna/ jantuhara/ jaṃtunā
Kushthaghna/ Kushthaharaकुष्ठघ्न/ कुष्ठहरkuṣṭhaghna/ kuṣṭhahara
Putiharaपूतिहरpūtihara
Raktashodhaka/ Raktadoshanashaka/ Raktadoshaharaरक्तशोधक/ रक्तदोषनाशक/ रक्तदोषहरraktaśodhaka/ raktadoṣanāśaka/ raktadoṣahara
Vedanasthapanaवेदनास्थापनvedanāsthāpana
Vranapachakaव्रणपाचकvraṇapācaka
Yakrituttejakaयकृतुत्तेजकyakṛtuttejaka
Pittahara/Pittashamakaपित्तहर/पित्तशामकpittahara/pittaśāmaka
Kaphashamaka/ Kaphaghna/ Kaphahara/ Kaphanashaka/ Kaphapaha/ Kaphajitaकफशामक/ कफघ्न/ कफहर/ कफनाशक/ कफापहा/ कफजितkaphaśāmaka/ kaphaghna/ kaphahara/ kaphanāśaka/ ka
Shitagrahiशीतग्राहीśītagrāhī
Ruchya/ Arochakahara/ Rochaka/ Ruchikara/ Ruchikrita/ Ruchipradaरुच्य/ अरोचकहर/ रोचक/रुचिकर/ रुचिकृत/ रूचिप्रदrucya/ arocakahara/ rocaka/ rucikara/ rucikṛta/ rū
Dipanaदीपनdīpana
Vishaghna/ Vishanashanaविषघ्न/ विषनाशनviṣaghna/ viṣanāśana
Kandughnaकण्डूघ्नkaṇḍūghna
Ahridyaअहृद्यahṛdya
Vranashodhana/ Dushtavranashodhakaव्रणशोधन/ दुष्टव्रणशोधकvraṇaśodhana/ duṣṭavraṇaśodhaka

Name दोषकर्म (हिन्दी) Doshakarma (Diacritical) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Kaphapittahara/Kaphapittashamana/ Kaphapittasamshamanaकफपित्तहर/कफपित्तशमन/ कफपित्तसंशमनKaphapittahara/Kaphapittaśamana/ Kaphapittasaṃśamana

Usage

Name Dosage(Form) Dosage(Reference) Title (Ref. Book) Reference Remarks
Nimbadi ChurnaChurnaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part I, 7:20
Ashtadashanga LauhaLauhaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part III, 16:2
Madhyama Narayana TailaTailaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 8:10
Manikya RasaRasa YogaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 16:50
Panchaguna TailaTailaAyurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 8:7

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
Kāsa
aruciḥ
Daha
grahni
krimiroga
Śotha
yakritvikara
āmavātaḥ
khālityam/khalati
palitya
Sandhisotha
kashtaprasav
sūtikā

Dose

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
Powder/churna-2-4gm
Svarasa/ Juice-10-20ml
Tail- 5-10drop

Pharmacopoeial Status

Name Title (Ref. Book) Reference Remarks
The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part- I, Vol.- II, Pg. No.-124( Leaf)
The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part- I, Vol.- II, Pg. No.-126(Stem bark)
The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part- I, Vol.-V , Pg. No.-119(Root bark)
The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part- I, Vol.-V , Pg. No.-121(Flower)
The Ayurvedic Pharmacopoeia of India, Part- I, Vol.-V , Pg. No.-123(Fruit)
Classical Verse From Nighantu
7 verses
Source Varga Verse
कैयदेवनिघण्टु ओषधिवर्ग निम्बो नियमनोऽरिष्टः पिचुमन्दः सुतिक्तकः | सुभद्रः सर्वतोभद्रः प्रभद्रः पारिभद्रकः ||८७८|| कृमिघ्नश्छर्दनो नेता यवनेष्टः शुकप्रियः | निम्बस्तिक्तः कटुः पाके लघुः शीतोऽग्निवातकृत् ||८७९|| ग्राह्यहृद्यो जयेत् पित्तकफमेहज्वरकृमीन् | कुष्ठकासारुचिश्वासहृल्लासश्वयथुव्रणान् ||८८०|| ग्राहि प्रवालं निम्बस्य रक्तपित्तकफकृमीन् | कुष्ठघ्नं वातजननं नेत्ररोगान् विनाशयेत् ||८८१|| तद्वत् पत्राणि निम्बस्य व्रणघ्नानि विशेषतः | शलाका निम्बपत्रस्य कासश्वासविनशिनी ||८८२|| कृमिघ्ना तु वरिष्ठा स्यात् कुष्ठज्वरविनाशिनी | चक्षुष्यं निम्बपुष्पञ्च कृमिपित्तविषप्रणुत् ||८८३|| वातलं कटुपाकं स्यात् सर्वारोचकनाशनम् | फलं तिक्तं रसे पाके कटुकं भेदनं लघु ||८८४|| अरूक्षमुष्णं कुष्ठघ्नं गुल्मार्शःकृमिमेहनुत् | निम्बस्य पक्वं मधुरं सतिक्तं स्निग्धं फलं शोणितपित्तरोगे | कफे प्रशस्तं नयनामयघ्नं, क्षतक्षयघ्नं गुरु पिच्छिलञ्च ||८८५|| निम्बबीजस्य मज्जा च कृमिकुष्ठविशोधनः |८८६|
धन्वन्तरिनिघण्टु गुडूच्यादिवर्ग निम्बो नियमनो नेता पिचुमन्दः सुतिक्तकः | अरिष्टः सर्वतोभद्रः प्रभद्रः पारिभद्रकः ||३१|| निम्बस्तिक्तरसः शीतो लघुः श्लेष्मास्रपित्तनुत् | कुष्ठकण्डूव्रणान्हन्ति लेपाहारादिशीतलः ||३२|| अपक्वं पाचयेच्छोफं व्रणं पक्वं विशोधयेत् ||३३||
भावप्रकाशनिघण्टु गुडूच्यादिवर्ग निम्बः स्यात्पिचुमर्दश्च पिचुमन्दश्च तिक्तकः | अरिष्टः पारिभद्रश्च हिङ्गुनिर्यास इत्यपि ||८१|| निम्बः शीतो लघुर्ग्राही कटुपाकोऽग्निवातनुत् | अहृद्यः श्रमतड्कासज्वरारुचिकृमिप्रणुत् ||८२|| व्रणपित्तकफच्छर्दिकुष्ठहृल्लासमेहनुत् | निम्बपत्रं स्मृतं नेत्र्यं कृमिपित्तविषप्रणुत् ||८३|| वातलं कटुपाकञ्च सर्वारोचककुष्ठनुत् | निम्बफलं रसे तिक्तं पाके तु कटुभेदनम् | स्निग्धं लघूष्णं कुष्ठघ्नं गुल्मार्शःकृमिमेहनुत् ||८४||
मदनपालनिघण्टु अभयादिवर्ग निम्बो नियमनो नेताऽरिष्टः स्यात्पारिभद्रकः | सुतिक्तः सर्वतोभद्रः पिचुमन्दः प्रभद्रकः | कुष्ठहा देवदत्तश्च रविसन्निभसूर्यकौ ||१३७|| निम्बः शीतो लघुर्ग्राही कटुपाकोऽग्निवातकृत् ||१३८|| व्रणपित्तकफच्छर्दिकुष्ठहृल्लासमेहनुत् | निम्बपत्रं स्मृतं नेत्र्यं कृमिपित्तविषप्रणुत् ||१३९|| तत्फलं भेदनं स्निग्धमुष्णं कुष्ठहरं लघु | अपक्वं पाचयेन्निम्बः पक्वं च परिशोषयेत् ||१४०||
राजनिघण्टु क्षीरादिवर्ग निम्बतैलं तु नात्युष्णं क्रिमिकुष्ठकफापहम् ||११७||
राजनिघण्टु प्रभद्रादिवर्ग अथ निगदितः प्रभद्रः पिचुमन्दः पारिभद्रको निम्बः | काकफलः कीरेष्टो नेताऽरिष्टश्च सर्वतोभद्रः ||७|| धमनो विशीर्णपर्णी पवनेष्टः पीतसारकः शीतः | वरतिक्तोऽरिष्टफलो ज्येष्ठामालकश्च हिङ्गुनिर्यासः ||८|| छर्दनश्चाग्निधमनो ज्ञेया नाम्नान्तु विंशतिः ||९|| प्रभद्रकः प्रभवति शीततिक्तकः कफव्रणक्रिमिवमिशोफशान्तये | बलासभिद्बहुविषपित्तदोषजिद्विशेषतो हृदयविदाहशान्तिकृत् ||१०||
सोढलनिघण्टु गुडूच्यादिवर्ग निम्बः पित्तकफच्छर्दिव्रणहृल्लासकुष्ठजित् |