Vernacular Names
Kulb, Kulb
Panevar
Fetid cassia, Ring worm plant
Kovaraya
Pavand
Tagache
Tankala
Panwal, Chakunda, Chakwad
Edagaja
Vshittgarai
Tagiris
Panwar
Relational Concept Map
Click a category such as Gana to open its related data. Click it again to collapse the data.
🌱 Plant Information
Etymology
| Sanskrit Synonym | Sanskrit (Diacritical) | Reference | Etymology (Sanskrit) | English Meaning |
|---|---|---|---|---|
| चक्रमर्दः | Cakramardaḥ | चक्रं दद्रुं मृद्नातीति; चक्रं त्वग्रोगसमूहं मृद्नाति वा । | ||
| एडगजः | Eḍagajaḥ | एडशब्देन गज्यते कथ्यते इति, ‘गज मदे शब्दे च’ । | ||
| कुष्ठहा | Kuṣṭhahā | कुष्ठं त्वग्विकारं हन्तीति । | ||
| खर्जूघ्नः | Kharjūghnaḥ | खर्जूं कण्डूं हन्तीति । | ||
| चक्री | Cakrī | चक्रे समूहे जायमानः, चक्राह्वयो वा । | ||
| दद्रुघ्नः | Dadrughnaḥ | दद्रुं हन्तीति । | ||
| पद्माटः | Padmāṭaḥ | पद्ममिवाटति गच्छतीति, सूर्योदये विकासित्वात् । | ||
| पामघाती | Pāmaghātī | पामानं हन्तीति । | ||
| प्रपुन्नाडः(टः) | Prapunnāḍaḥ(ṭaḥ) | प्रकर्षेण पुमांसं पुंस्त्वं नाड्यति ह्रासयतीति, ‘नड भ्रंशे’ । | ||
| मेषलोचनः | Meṣalocanaḥ | मेषस्य नेत्रमिव पत्रमस्य । | ||
| मेषाक्षिकुसुमः | Meṣākṣikusumaḥ | मेषनेत्राकाराणि पुष्पाण्यस्य । | ||
| मेवाह्वयः | Mevāhvayaḥ | मेषशब्देन प्रचलितः । | ||
| व्यावर्तकः | Vyāvartakaḥ | सूर्यास्तकाले पत्राणि व्यावर्तयति । |
Classifications
| Name | उपयोगी हिस्सा(हिन्दी) | Part Used(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Leaf | पत्र | Patra | ||
| Seed | बीज | Bīja |
| Name | वर्ग(हिन्दी) | Varga(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Abhayadivarga | अभयादिवर्ग | Abhayādivarga | ||
| Haritakyadivarga | हरीतक्यादिवर्ग | Harītakyādivarga | ||
| Karviradivarga | करवीरादिवर्ग | Karviradivarga | ||
| Oshadhivarga | ओषधिवर्ग | Oṣadhivarga | ||
| Shatahvadivarga | शताह्वादिवर्ग | Śatāhvādivarga |
Properties
| Name | रस (हिन्दी) | Rasa (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Author (Ref. Book) | Publisher (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Katu/Ushana | कटु/उषण | Kaṭu/Uṣaṇa |
| Name | गुण(हिन्दी) | Guna(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Laghu/ Aguru | लघु | Laghu | ||
| Ruksha | रुक्ष | Rukṣa |
| Name | विर्य (हिन्दी) | Virya (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Ushna Virya | उष्ण वीर्य | Uṣṇa vīrya |
| Name | विपाक (हिन्दी) | Vipaka(Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Katu vipaka | Kaṭu vipāka | कटु विपाक |
| Name | कर्म (हिन्दी) | Karma (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Kaphavatahara/ Vatakaphaghna/ Kaphavatahara/ Kaphavatahrrita/ Kaphavatajita/ Kaphavatanuta/ Kaphavat | कफवातहर/ वातकफघ्न/ कफवातहर/ कफवातहृत/ कफवातजित/ कफवातनुत/ कफवातशामक | kaphavātahara/ vātakaphaghna/ kaphavātahara/ kapha | ||
| Krrimighna/ Krimihara/ Jamtughna/ Jantuhara/ Jamtunashaka/ Jantunashana/ Jivanu Nashaka | कृमिघ्न/ क्रिमिहर/ जंतुघ्न/ जन्तुहर/ जंतुनाशक/ जन्तुनाशन/ जीवाणु नाशक | kṛmighna/ krimihara/ jaṃtughna/ jantuhara/ jaṃtunā | ||
| Rechana | रेचन | recana | ||
| Lekhana | लेखन | lekhana | ||
| Kushthaghna/ Kushthahara | कुष्ठघ्न/ कुष्ठहर | kuṣṭhaghna/ kuṣṭhahara | ||
| Vishaghna/ Vishanashana | विषघ्न/ विषनाशन | viṣaghna/ viṣanāśana | ||
| Varnya/ Varnaprasadaka/ Varnakrita | वर्ण्य/ वर्णप्रसादक/ वर्णकृत | varṇya/ varṇaprasādaka/ varṇakṛta | ||
| Tvachya | त्वच्य | tvacya | ||
| Medohara/ Medoshoshaka/ Medovishoshana | मेदोहर/ मेदोशोषक/ मेदोविशोषण | medohara/ medośoṣaka/ medoviśoṣaṇa | ||
| Raktaprasadaka | रक्तप्रसादक | raktaprasādaka | ||
| Hridya/ Hridayam (Saumanasyakara) | हृद्य/ हृदयं (सौमनस्यकर) | hṛdya/ hṛdayaṃ (saumanasyakara) | ||
| Yakrituttejaka | यकृतुत्तेजक | yakṛtuttejaka |
| Name | दोषकर्म (हिन्दी) | Doshakarma (Diacritical) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| KaphaVatahara/KaphaVatashamana/ KaphaVstasaṃshamana | कफवातहर/ कफवातशमन/ कफवातसंशमन | KaphaVātahara/KaphaVātaśamana/ KaphaVātasaṃśamana |
Usage
| Name | Dosage(Form) | Dosage(Reference) | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|---|---|
| Brihanmarichadya Taila | Taila | Ayurvedic Formulary of India (AFI), Part II, 8:9 |
| Name | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|
| Arśa | ||
| kustha | ||
| arditaḥ | ||
| gulmaḥ | ||
| krimiroga | ||
| pakṣāghāta/pakṣavadhaḥ | ||
| Raktavikāra | ||
| vibandha | ||
| Kāsa | ||
| medorogaḥ | ||
| Svasa |
Dose
| Name | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|
| Powder/ Churna- 1-3gm | ||
| svarasa/juice-5-10ml |
Pharmacopoeial Status
| Name | Title (Ref. Book) | Reference Remarks |
|---|---|---|
| The Ayurvedic Pharmacopoeia of India,Part- I,Vol.-III, Pg.No.-153(Seed) |
Classical Verse From Nighantu
| Source | Varga | Verse |
|---|---|---|
| कैयदेवनिघण्टु | ओषधिवर्ग | दद्रुघ्नः स्यादेडगजः क्षोडको मर्दकस्तथा | आवर्तकस्त्वेडगज चक्रमर्दश्च चक्रिकः ||६९९|| पमाटो मेघकुसुमः प्रपुन्नाटः प्रपुन्नटः | प्रपुन्नाटो हिमो रूक्षो हृद्यः स्वादुःपटुर्लघुः ||७००|| विष्टम्भी सृष्टविण्मूत्रः कुर्यात् पित्तानिलौ हरेत् | कफकुष्ठज्वरश्वासकासमेहारुचिकृमीन् ||७०१|| प्रपुन्नाटस्य शाकं तु कफकुष्ठानिलापहम् | पित्तप्रकोपणं बल्यं दद्रुपामाहरं गुरु ||७०२|| तत्फलं कटुकं सोष्णं जयेत् कुष्ठकफानिलान् | विषकण्डूगुल्मदद्रुश्वासकासकृमीन् जयेत् ||७०३|| |
| धन्वन्तरिनिघण्टु | करवीरादिवर्ग | चक्रमर्दस्त्वेडगजो मेषाक्षिकुसुमस्तथा | प्रपुन्नाटस्तरवटश्चक्राह्वश्चक्रिका तथा ||४|| चक्रमर्दस्त्वेडगजो मेषाक्षोऽण्डगजस्तथा | प्रपुन्नाटः प्रपुन्नाडश्वक्री व्यावर्तकस्तथा ||५|| चक्रमर्दः कटूष्णः स्यात् प्रोक्तो वातकफापहः | दद्रुकण्डूहरः कान्तिसौकुमार्यकरो मतः ||६|| |
| भावप्रकाशनिघण्टु | हरीतक्यादिवर्ग | चक्रमर्दः प्रपुन्नाटो दद्रुघ्नो मेषलोचनः | पद्माटः स्यादेडगजश्चक्री पुन्नाट इत्यपि ||१८३|| चक्रमर्दो लघुः स्वादू रूक्षः पित्तानिलापहः | हृद्यो हिमः कफश्वासकुष्ठदद्रुकृमीन्हरेत् ||१८४|| हन्त्युष्णं तत्फलं कुष्ठकण्डूदद्रुविषानिलान् | गुल्मकासक्रिमिश्वासनाशनं कटुकं स्मृतम् ||१८५|| |
| मदनपालनिघण्टु | अभयादिवर्ग | प्रपुन्नाटस्त्वेडगजश्चक्रमर्दः प्रपुन्नटः | दद्रुघ्नो मर्दको मेषकुसुमः कुष्ठनिकृन्तनः ||२३१|| प्रपुन्नाटो लघुः स्वादु रूक्षः पित्तानिलापहः | हृद्यो हिमकफश्वासकुष्ठदद्रुकृमीञ्जयेत् ||२३२|| हन्त्युष्णं तत्फलं कुष्ठकण्डूदद्रुविषानिलान् | वातरक्तापहं तस्याः शाकं कफकरं लघु ||२३३|| |
| राजनिघण्टु | शताह्वादिवर्ग | स्याच्चक्रमर्दोऽण्डगजो गजाख्यो मेषाह्वयश्चैडगजोऽण्डहस्ती | व्यावर्तकश्चक्रगजश्च चक्री पुन्नाडपुन्नाटविमर्दकाश्च ||१९८|| दद्रुघ्नस्तर्वटश्च स्याच्चक्राह्वः शुकनाशनः | दृढबीजः प्रपुन्नाटः खर्जूघ्नश्चोनविंशतिः ||१९९|| चक्रमर्दः कटुस्तीव्रो मेदोवातकफापहः | व्रणकण्डूतिकुष्ठार्तिदद्रुपामादिदोषनुत् ||२००|| |
| सोढलनिघण्टु | करवीरादिवर्ग | चक्रमर्दस्त्वेडगजो मेषाक्षः कुष्ठहा मतः ||४८५|| पुन्नाटः प्रपुनाटश्च क्रीडावर्तक एव च | दद्रुघ्नः पामघाती च शुकनामा च वर्तुलः ||४८६|| |